Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman ihtiyati tedbir ile ihtiyati haczi aynı şey sanır. Oysa TTK ve HMK bakımından bu iki koruma aracının şartları, teminatı ve sonuçları farklıdır. Yanlış aracın seçilmesi, talep haklı olsa bile reddine yol açar. Bu rehber, çek ve senet dosyalarında geçici hukuki korumanın doğru kurulmasına odaklanıyor.
Önce senedin niteliği belirlenir
Elinizdeki belgenin kambiyo senedi vasfını taşıyıp taşımadığı, hangi yolun açık olduğunu belirler. Zorunlu unsurlarından biri eksik olan bir belge, kambiyo senedi olmaktan çıkabilir ve yazılı delil niteliğiyle değerlendirilir. Bu tespit yapılmadan atılan her adım, sonradan geri dönülmesi güç bir tercih hâline gelir.
Tedbir mi, haciz mi
- Para alacağının güvence altına alınması amaçlanıyorsa ihtiyati haciz kurumu gündeme gelir
- Senedin ciro edilmesinin veya tahsile konulmasının önlenmesi hedefleniyorsa ihtiyati tedbir tartışılır
- Talebin dayandığı hakkın niteliği dilekçede açıkça gösterilmelidir
- Teminat konusundaki takdirin gerekçelendirilmesi için zarar ihtimali somutlaştırılmalıdır
- Karar alındıktan sonra kanunda öngörülen süreler içinde esas takibin veya davanın açılması gerekir
Dosya hazırlığında sıralama
- Senedin aslını, arka yüzündeki ciro silsilesiyle birlikte inceleyin ve fotokopisini dosyaya ekleyin.
- Karşılıksız işlemi veya protesto kayıtlarını, tarih ve muhatap bilgisiyle çıkarın.
- Borcun sebebine ilişkin sözleşme ve teslim belgelerini ayrı bir klasörde toplayın.
- İmza itirazı ihtimaline karşı karşılaştırmaya elverişli imza örneklerini önceden belirleyin.
- Tedbir kararının uygulanma yöntemini ve muhatap kurumu baştan planlayın.
Usule aykırılığın bedeli
Geçici hukuki korumada en sık görülen kayıp, karar alındıktan sonra izlenmesi gereken adımların atlanmasıdır. Kararın uygulanması için gerekli talebin yapılmaması veya esas hakkındaki başvurunun süresinde açılmaması, alınan korumayı kendiliğinden etkisiz kılabilir. Karşı taraf açısından ise tedbire itiraz, ancak dosyaya somut belge sunularak sonuç verir.
Şirket tarafında ek denetim
Senedi imzalayan kişinin temsil yetkisi, imza sirküleri ve ticaret sicil kayıtlarıyla doğrulanmalıdır. Yetkisiz imza iddiası, hem takibin hem de tedbirin akıbetini değiştirebilecek bir savunmadır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her senedin içeriği farklı bir hukuki sonuç üretebilir. Talep dilekçesini vermeden önce belgenin ve ticari ilişkinin bir arada değerlendirilmesi önerilir.