Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına karşı açılacak iptal davası, hem dava hakkının doğması hem de süresi bakımından toplantı anında atılan adımlara bağlıdır. 6102 sayılı TTK sisteminde toplantıda yapılmayan bir işlem, sonradan hazırlanacak en güçlü dilekçeyle telafi edilemez.
Dava Hakkı Toplantıda Doğar
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi, kural olarak karara olumsuz oy vermiş ve muhalefetini tutanağa geçirtmiş olmasına bağlıdır. Bu nedenle muhalefet şerhinin içeriği önemlidir; hangi gündem maddesine, hangi gerekçeyle karşı çıkıldığı yazılmalıdır. Çağrının usulsüz yapılması, gündemin ilan edilmemesi veya toplantıya katılımın engellenmesi gibi hâllerde ise dava hakkı toplantıda bulunmayan pay sahibi bakımından da doğabilir.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
- İptal edilebilir kararlar kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlardır ve süreye tabidir
- Batıl kararlar, pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran veya sermayenin korunmasına aykırı kararlardır
- Yokluk hâli, toplantı ve karar niteliğinin hiç doğmadığı durumları anlatır
Batıl veya yok hükmündeki kararların tespiti süreye bağlı olmadığı hâlde, uygulamada çoğu talep iptal davası niteliğindedir. Bu nedenle nitelendirme tartışmalıysa, süre içinde iptal davası açılıp butlan iddiası ayrıca ileri sürülmelidir.
Üç Aylık Sürenin İşleyişi
Genel kurul kararının iptali davası, karar tarihinden itibaren üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre tebliğ ile değil, kararın alındığı tarihle başlar; pay sahibinin kararı sonradan öğrenmesi süreyi kural olarak uzatmaz. Tescile tabi kararlarda ticaret sicili kaydının incelenmesi, sürenin son gününü doğrulamak için ilk yapılacak işlemdir.
Arabuluculuk Dava Şartı Nerede Devreye Girer
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, hukuki durumun tespiti ve şekillendirilmesine yönelik olduğundan bu kapsamda değildir. Ancak aynı dilekçeyle tazminat da isteniyorsa, o kalem bakımından dava şartı ayrıca gündeme gelir. Karışık talepli dosyalarda taleplerin ayrıştırılmaması, tümünün usulden reddine yol açabilir.
Dosya Hazırlığında Kontrol Listesi
- Çağrı usulü, ilan tarihi ve gündemin içeriği incelenir.
- Hazır bulunanlar listesi ve temsil belgeleri kontrol edilir.
- Toplantı ve karar nisaplarının sağlanıp sağlanmadığı hesaplanır.
- Bakanlık temsilcisi gerekiyorsa katılımı doğrulanır.
- Muhalefet şerhi ve tutanak örneği temin edilir.
- Kararın icrasının durdurulması talebi ayrıca değerlendirilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın konusu sonucu doğrudan etkiler. Üç aylık süre kısa olduğundan, toplantının hemen ardından hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.