Ticari ilişkilerde alacak tahsili artık doğrudan dava dilekçesiyle başlamıyor. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Bu aşamada yapılan biçimsel hatalar, çoğu zaman esasa hiç girilmeden zaman kaybına ve zamanaşımı baskısına dönüşür.
Hangi talepler dava şartına tabidir
Kural, alacak ve tazminat talepleri bakımından işler. Buna karşılık ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma talepleri ile bazı tespit nitelikli istemler bu zorunluluğun dışındadır. Sözleşmenin feshi, ayıp iddiası veya cezai şart gibi kalemler tek bir dosyada birleştiğinde, her talep için kapsam ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yetkili büro ve arabulucu seçimi
Başvurunun yetkili arabuluculuk bürosuna yapılması gerekir; yetkisiz büroya yapılan başvuru karşı tarafça ileri sürüldüğünde süreç geçersiz sayılabilir. Yetki genellikle karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer üzerinden belirlenir. Sözleşmede yetki kaydı varsa, bu kaydın tacirler arasında geçerliliği ayrıca gözden geçirilmelidir.
Karşı tarafın adres ve temsil sorunları
- Ticaret sicil kayıtlarından güncel adres ve temsile yetkili kişilerin doğrulanması
- Şirket unvanının kısaltılmadan ve tam biçimde yazılması
- Birden fazla borçlu varsa hepsinin başvuruya dahil edilmesi
- Tebligata elverişli elektronik adres bilgisinin başvuruya eklenmesi
Sözleşmedeki tahkim kaydının etkisi
Taraflar arasında geçerli bir tahkim şartı bulunuyorsa uyuşmazlığın çözüm yolu değişir ve genel mahkemeye yöneltilen dava itiraz üzerine reddedilebilir. Bu nedenle başvuru hazırlanmadan önce sözleşmenin uyuşmazlık çözümüne ilişkin maddesi ile teslim, muayene ve ihbar sürelerine ilişkin hükümleri birlikte okunmalıdır.
Anlaşma belgesi mi, dava mı
Görüşme sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, koşulları taşıdığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir sonuç doğurur. Anlaşma metninde ödeme takvimi, temerrüt hâli, faiz ve karşılıklı ibra kapsamı ölçülebilir biçimde yazılmalıdır. Belirsiz ifadelerle kurulan anlaşma, kısa süre sonra yeni bir uyuşmazlığa dönüşür.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin türü ve talebin niteliği süreci değiştirebilir. Başvuru öncesinde metnin ve kapsamın hukuki kontrolden geçirilmesi zaman kazandırır.