Rakip işletmenin müşteri listesini ele geçirmesi, çalışanların ayrılırken ticari sırları taşıması ya da yanıltıcı reklamla pazar payı kaydırması; Türk Ticaret Kanunu anlamında haksız rekabet tartışmasını başlatır. 6102 sayılı Kanun ile Türk Borçlar Kanunu ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda asıl zorluk fiilin hukuka aykırılığını göstermek değil, fiilin gerçekleştiğini ve zararı doğurduğunu ispatlamaktır. Taraflar arasında yapılmış bir delil sözleşmesi bu noktada işlevsel olabilir, ancak sınırları vardır.
Fiilin Tanımlanması
Kanun haksız rekabet hallerini örnekleyerek düzenler: dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, başkasının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma, üretim ve ticaret sırlarının hukuka aykırı biçimde ifşası, iş şartlarına uymama gibi başlıklar sayılır. Dava dilekçesinde fiilin hangi başlığa girdiği belirtilmeden yapılan genel bir haksız rekabet iddiası, ispat yükünü dağıtır ve talebi zayıflatır.
Delil Sözleşmesi Ne İşe Yarar
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta belirli vakıaların yalnızca belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırabilir. Ticari ilişkilerde bu, cari hesap mutabakatlarının ya da elektronik kayıtların bağlayıcı kabul edilmesi biçiminde karşımıza çıkar. Ancak delil sözleşmesi mutlak değildir: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda hüküm doğurmaz ve bir tarafı delil getirmekten tümüyle yoksun bırakan aşırı kayıtlar geçersiz sayılabilir. Sözleşmedeki hükmün kapsamı, dava açılmadan önce mutlaka okunmalıdır.
Dijital Delilin Toplanması
- İnternet sitesi ve sosyal medya içerikleri için tarih damgalı tespit yaptırılması
- E-posta ve mesaj kayıtlarının üstveri bilgileriyle birlikte saklanması
- Şirket sistemlerindeki erişim ve indirme loglarının derhal koruma altına alınması
- Ayrılan çalışanın teslim ettiği cihazların imaj alınmadan kullanıma verilmemesi
- Müşteri kaybının rakamla gösterilmesi için satış verilerinin dönemsel karşılaştırması
İhtiyati Tedbir Zamanlaması
Haksız rekabet fiilinin sürdüğü hallerde tedbir talebi, davanın en etkili ayağıdır; ancak geç kalınmış bir tedbir talebi hem aciliyet unsurunu zayıflatır hem de zararın büyümesine izin verir. Talep, durdurulması istenen fiili teknik ayrıntısıyla tanımlamalı; belirsiz bir yasak talebi uygulanabilir olmadığı için reddedilebilir. Teminat konusunun baştan hesaplanması da sürecin hızını belirler.
Zamanaşımının Sessiz Etkisi
Haksız rekabetten doğan talepler, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süreye ve fiilin doğduğu andan itibaren işleyen daha uzun bir süreye tabidir. Süregelen ihlallerde her yeni fiil için sürenin yeniden değerlendirilmesi gerekir; bu ayrım yapılmadığında dosyanın bir bölümü zamanaşımına uğrar.
Not
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmedeki delil hükümleri ve toplanan kayıtların niteliği sonucu belirlediğinden, ticari uyuşmazlığınızı belgeler üzerinden hukuki değerlendirmeye tabi tutmanız gerekir.