Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında tarafların elindeki asıl güç, iddianın haklılığından çok onu ispatlayabilme kapasitesidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri yanında, tarafların sözleşmeye koyduğu delil sözleşmesi kaydı ihtilafın seyrini baştan belirleyebilir.
Delil Sözleşmesi Ne İşe Yarar
Delil sözleşmesi, belirli bir vakıanın yalnızca kararlaştırılan delillerle ispat edilebileceğine ilişkin anlaşmadır. Örneğin teslimin yalnızca imzalı irsaliye ile, bildirimlerin yalnızca kayıtlı elektronik posta veya noter ihtarnamesi ile ispatlanabileceği kararlaştırılabilir. Bu kayıt geçerli olduğunda, tanık beyanı gibi başka bir delile dayanmak isteyen taraf ciddi bir dezavantajla karşılaşır. Buna karşılık delil sözleşmeleri sınırsız değildir; bir tarafı tümüyle ispat imkânından yoksun bırakan düzenlemeler geçersiz sayılabilir.
Sözleşme Yazılırken Belirlenecek Başlıklar
- Bildirim ve ihtarların hangi kanaldan yapılacağı ve hangi anda ulaşmış sayılacağı.
- Teslim, kabul ve ayıp bildirimi için geçerli belge türleri.
- Cari hesap mutabakatının süresi ve sessiz kalmanın sonucu.
- Elektronik yazışmaların ve sistem kayıtlarının delil değeri.
- Yetkili mahkeme ile tahkim tercihi arasındaki ayrım.
Ticari Defterlerin Rolü
Ticari defterler, usulüne uygun tutulduğunda sahibi lehine de delil oluşturabilir. Ancak bu sonuç, açılış ve kapanış onaylarının zamanında yapılmış olmasına ve kayıtların birbirini doğrulamasına bağlıdır. Defterlerde eksiklik varsa, aynı kayıtlar aleyhe delil hâline gelebilir. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda ilk yapılacak iş, kendi defter ve belgelerinizin tutarlılığını denetlemektir.
Süre Riskinin Ticari İşlerde Görünümü
Ticari işlerde ayıp bildirimi, mutabakata itiraz ve fatura içeriğine itiraz gibi konularda kısa süreler öngörülmüştür. Süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılması, tek başına birçok davanın sonucunu belirler. Bu sebeple gelen her belge için kayıt tarihi ve itiraz son günü aynı sistemde izlenmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşmenizdeki kayıtların geçerliliği somut metne bağlı olduğundan, imza öncesinde veya uyuşmazlığın ilk gününde hukuki görüş alınması riski belirgin biçimde azaltır.