Ortaklar arasındaki gerilim büyüdüğünde ilk bakılan yer esas sözleşme ya da pay sahipleri sözleşmesindeki tahkim şartıdır. Ancak bu şart, şirketle ilgili her uyuşmazlığı tahkime taşımaz. 6102 sayılı TTK ve TBK ekseninde, şirket içi uyuşmazlıklarda tahkimin sınırlarını ve süre yönetimini inceliyoruz.
Hangi Uyuşmazlık Tahkime Elverişli?
Tahkim, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklar için öngörülmüştür. Ortaklar arasındaki pay devri taahhütleri, rekabet etmeme yükümlülüğü, kâr payı dağıtımına ilişkin sözleşmesel taahhütler ve ortaklık sözleşmesinden doğan tazminat talepleri bu kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, haklı sebeple fesih ve şirketin tüzel kişiliğini doğrudan ilgilendiren talepler bakımından tahkimin elverişliliği tartışmalıdır. Bu tartışma göz ardı edilerek yürütülen bir tahkim, sonunda iptal edilebilecek bir karar üretme riski taşır.
Tahkim Şartını Okurken Kontrol Edilecekler
- Şartın kimleri bağladığı: şirketi mi, yalnızca imzacı ortakları mı
- Sonradan pay devralan ortakların şarta tabi olup olmadığı
- Hakem sayısı, seçim usulü ve tahkim yeri
- Uygulanacak kurumsal tahkim kuralları ve tahkim dili
- Geçici hukuki koruma taleplerinin mahkemeden istenip istenemeyeceği
Süre: En Sert Sınır Genel Kurul Kararlarında
Genel kurul kararlarının iptali, kanunda öngörülen üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre içinde doğru mercie başvurulmazsa, kararın hukuka aykırılığı ne kadar açık olursa olsun iptal istenemez. Tahkim şartının kapsamı konusunda tereddüt varsa, sürenin dolmasını beklemek yerine güvenli yolun seçilmesi gerekir. Yokluk veya butlan iddiaları farklı bir rejime tabi olsa da, uygulamada bu iddiaların kabulü sınırlı kaldığından tek dayanak olarak kurgulanmamalıdır.
Bilgi Alma ve İnceleme Hakkını Delil Üretmek İçin Kullanmak
Azınlıkta kalan ortağın en güçlü aracı, bilgi alma ve inceleme hakkıdır. Genel kurulda sorulan sorunun ve verilen cevabın tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada belge üretir. Talebin karşılanmaması hâlinde mahkemeden bilgi alma hakkının kullandırılması istenebilir; özel denetçi atanması talebi ise şirket içi işlemlerin belgelendirilmesi bakımından ayrı bir yol açar.
Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğu
- Zararın şirkette mi yoksa doğrudan ortakta mı doğduğu ayrıştırılır.
- İbra kararının kapsamı ve ibraya katılmayan ortağın durumu incelenir.
- Sorumluluk davasının muhatabı ve zamanaşımı süresi ayrıca hesaplanır.
- İşlem denetimi kayıtları, banka hareketleri ve ilişkili taraf işlemleri toplanır.
Tahkim Kararının Sonrası
Hakem kararına karşı iptal davası, kanunda gösterilen sınırlı sebeplerle ve kısa bir süre içinde açılabilir. Kararın icrası için mahkemeden icra edilebilirlik belgesi alınması gerekir; bu adım atlandığında elde edilen karar fiilen sonuç doğurmaz.
Bu içerik genel nitelikte bilgi sunar. Şirket türü, sözleşme metni ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, tahkime başvurmadan önce sözleşmenizi bir hukukçuyla birlikte incelemeniz önerilir.