Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman aynı belgelere sahiptir; ayrışma, hangi belgenin bağlayıcı sayılacağı noktasında başlar. Delil sözleşmesi tam da burada devreye girer. Ancak bu araç, şirketler hukukundaki katı hak düşürücü süreleri esnetmez; sadece ispat alanını düzenler.
Delil Sözleşmesinin Kapsamı ve Sınırı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların belirli bir vakıanın yalnızca kararlaştırdıkları delille ispat edilmesini öngören anlaşmalar yapmasına imkân tanır. Ortaklık sözleşmesine veya pay sahipleri sözleşmesine konulan bu tür hükümler, yönetim kararlarının hangi kayıtla ispat edileceğini önceden belirleyerek uyuşmazlığı daraltır. Buna karşılık, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda ve kamu düzenine ilişkin hususlarda delil sözleşmesi sonuç doğurmaz. Ticari defterlerin delil değerine ilişkin kanuni düzen de sözleşmeyle tümüyle bertaraf edilemez.
Süreye Bağlı Şirketler Hukuku Talepleri
- Genel kurul kararının iptali talebi kanunda öngörülen kısa süreye tabidir ve süre karar tarihinden işler.
- Butlan iddiası ise süreye bağlı olmadığı için ayrı değerlendirilmelidir.
- Sorumluluk davalarında zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlanmıştır.
- Haklı sebeple fesih ve ortaklıktan çıkarma talepleri kendi usul rejimine tabidir.
Bu ayrımlar yapılmadan açılan davalarda, esasa girilmeden verilen ret kararları sık görülür.
Şirket Kayıtlarına Erişim Sorunu
Azınlıkta kalan ortak çoğu zaman defterlere ve yazışmalara erişemez. Türk Ticaret Kanunu, pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkını düzenler; bu hak kullanılmadan doğrudan dava açmak, dosyayı delilsiz bırakabilir. Genel kurulda sorulan sorunun ve alınan cevabın tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada iyiniyetin ve bilgi talebinin ispatı bakımından belirleyicidir. Özel denetçi atanmasına ilişkin talep yolu da bu kapsamda değerlendirilmelidir.
Uyuşmazlık Öncesi Kurulacak Yapı
- Yönetim kararlarının hangi ortamda tutulacağını sözleşmede belirleyin.
- Elektronik yazışmaların delil değerini ve saklama süresini yazılı hâle getirin.
- Tahkim şartı öngörülüyorsa kapsamını ve mahkeme yolunun hangi taleplerde açık kalacağını netleştirin.
- Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olduğunu takvime işleyin.
Tedbir Talebi Zamanlaması
Pay devrinin veya sicil kaydının değiştirilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir talebi, dava dilekçesiyle birlikte ileri sürüldüğünde daha güçlü sonuç verir. Tedbir talebinin gecikmesi, sonradan telafisi güç zarar iddiasını zayıflatır.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın niteliği süre ve ispat rejimini değiştirdiğinden, adım atmadan önce dosyanızı ticaret hukuku alanında çalışan bir avukatla ele almanız yerinde olacaktır.