Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında tartışma çoğu zaman sözleşmenin içeriğinden değil, iddiaların nasıl ispatlanacağından doğar. TTK ve TBK ekseninde kurulan bir ticari sözleşmede delil sözleşmesi hükmü ile ihbar sürelerinin nasıl düzenlendiği, dosyanın sonucunu baştan belirler. Bu rehber, sözleşme yazım aşamasında alınacak usul kararlarına odaklanır.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir?
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta hangi vasıtalarla ispat yapılacağını HMK çerçevesinde kararlaştırabilirler. Münhasır nitelikteki bir delil sözleşmesi, belirlenen delil dışındaki ispat araçlarının ileri sürülmesini engelleyebilir. Bu güçlü bir araçtır; ancak iki yönlü keser. Kendi lehine kurgulanan hüküm, beklenmedik bir olayda kendi elinizi de bağlayabilir. Bu nedenle hükmün kapsamı, hangi uyuşmazlıklara uygulanacağı ve istisnaları açıkça yazılmalıdır.
Elektronik Yazışmanın Sözleşmedeki Yeri
Ticari hayatta akış e-posta ve mesajlaşma üzerinden ilerlerken, sözleşmelerde yalnızca noter veya iadeli taahhütlü mektupla bildirim kabul edildiği yazılıysa çelişki doğar. Fiilî uygulama ile sözleşme metni ayrıştığında, bildirimin geçerliliği tartışmaya açılır. Çözüm, kabul edilen bildirim kanallarını gerçekçi biçimde belirlemek ve kayıtlı elektronik posta gibi izlenebilir yöntemleri sözleşmeye işlemektir.
Muayene ve Ayıp İhbarında Gün Hesabı
Ticari satımlarda alıcının malı muayene etme ve ayıbı bildirme yükümlülüğü kısa sürelere bağlanmıştır. Açık ayıplar bakımından teslimden hemen sonra, gizli ayıplar bakımından ortaya çıktığı andan itibaren işleyen bu süreler kaçırıldığında mal kabul edilmiş sayılır. Pratik plan şudur:
- Teslim tarihi ve muayene tarihi ayrı ayrı tutanakla kaydedilir.
- Numune ve fotoğraf kayıtları teslim gününde alınır.
- İhbar, sözleşmede kararlaştırılan kanaldan ve tarih izlenebilir biçimde gönderilir.
- Karşı tarafın cevabı ve iade talebi aynı dosyada birleştirilir.
Şirketler Hukuku Kaynaklı Kısa Süreler
6102 sayılı Kanun, genel kurul kararlarının iptali gibi bazı taleplerde kısa ve hak düşürücü süreler öngörür. Toplantı tarihi, muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmesi ve tebliğ tarihleri bu bakımdan belirleyicidir. Şerh düşülmeden ayrılan bir pay sahibinin sonraki itirazı, esasa girilmeden değerlendirme dışı kalabilir.
Yetki ve Tahkim Şartını Süreyle Birlikte Okumak
Sözleşmedeki yetki veya tahkim kaydı, uyuşmazlık çıktığında hangi mercie ne kadar süre içinde gidileceğini de etkiler. Tahkim şartı bulunan bir ilişkide mahkemeye açılan dava, ilk itiraz üzerine usulden reddedilebilir ve bu sırada geçen zaman telafi edilemez. Sözleşme imzalanmadan önce uyuşmazlık senaryosunun baştan sona simüle edilmesi en verimli önlemdir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşme hükümlerinin sizin ticari modelinize uygunluğu ayrı bir inceleme gerektirdiğinden, metin kesinleşmeden önce hukuki destek alınması önerilir.