Ticari ilişkilerde haksız rekabet iddiası çoğu zaman yürürlükteki bir sözleşmenin gölgesinde doğar: dağıtım, bayilik, gizlilik ya da rekabet etmeme taahhüdü. Sözleşmede tahkim şartı varsa, TTK ve 6102 kapsamındaki haksız rekabet talebinin hangi mercie götürüleceği tek başına bir usul sorununa dönüşür. Aşağıdaki başlıklar, yanlış mercie başvuru ve usule aykırı işlem riskini daralttığı için dosya açılmadan önce işaretlenmelidir.
Tahkim şartı iddiayı gerçekten kapsıyor mu
Tahkim şartının lafzı çoğu kez sözleşmeden doğan uyuşmazlıklara işaret eder. Haksız rekabet iddiası ise kısmen sözleşme dışı bir temele dayanabilir. Bu nedenle ilk iş, iddianın hangi bölümünün sözleşme ihlaline, hangi bölümünün TBK anlamında haksız fiil niteliğine dayandığını ayırmaktır. Ayrım yapılmadan açılan dosya, hem hakem önünde yetki itirazıyla hem de mahkeme önünde tahkim itirazıyla karşılaşabilir.
Talep türü tahkime uygun mu
Haksız rekabet nedeniyle ileri sürülen talepler tek tip değildir: fiilin tespiti, durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve maddi zararın giderilmesi farklı nitelik taşır. Üçüncü kişilere etki doğuran talepler ile taraflar arasındaki borç ilişkisine bağlı talepler ayrı sütunlarda değerlendirilmeli; tahkim iradesinin kapsamı dışında kalan talepler için ayrı bir yol planı hazırlanmalıdır.
Hakem incelemesinde delil düzeni
Tahkimde delil sunumu takvimi genellikle daha katıdır ve geç sunulan belgenin dosyaya girmesi güçleşir. Bu nedenle piyasa karışıklığı, müşteri kaybı ya da ticari sırrın kullanıldığı iddiasına dayanak olan kayıtlar başvuru öncesinde toplanmalıdır.
- Ticari sırrın hangi belgeyle tanımlandığı ve nasıl korunduğuna dair iç düzenlemeler
- Müşteri ve ciro hareketlerini dönemsel gösteren tablolar
- Karşı tarafın piyasaya yönelik beyan, ilan ve yazışmaları
- Personel geçişi iddiası varsa ilgili sözleşme ve devir kayıtları
- Elektronik kayıtlarda bütünlüğü gösteren zaman ve kaynak bilgisi
Karar sonrasını baştan düşünmek
Hakem kararına karşı başvurulabilecek yol sınırlıdır ve büyük ölçüde usule ilişkin nedenlere dayanır. Bu yüzden yargılama sırasında yapılan usul itirazlarının tutanağa geçirilmesi, sonradan ileri sürülebilecek iddiaların korunması bakımından belirleyicidir. Tebligat, süre uzatımı ve bilirkişi seçimi gibi konulardaki itirazlar sözlü bırakılmamalı, yazılı olarak kayda alınmalıdır.
Kısa özet
Haksız rekabet dosyasında usul riski üç yerde yoğunlaşır: tahkim şartının kapsamı, talep türlerinin ayrıştırılması ve delilin zamanında sunulması. Sözleşme metni ve ticari ilişkinin geçmişi her dosyada farklı olduğundan, yol seçimi yapılmadan önce metin üzerinden ayrıntılı bir hukuki inceleme yapılması önerilir.