Kambiyo senedine dayalı takiplerde alacaklının en hızlı yolu, çoğu zaman en kırılgan yol da olabilir. Yetki itirazı, esasa hiç girilmeden takibin durmasına ve alacaklının aylar sonra yeniden başlamasına yol açabilir. Bu rehber, çek ve senet takiplerinde yetkiye ilişkin usul hatalarını ve bunları önleyen kontrolleri konu alır.
Yetkiyi Belirleyen Unsurlar
Yetki, senet metninden ve tarafların sıfatından okunur. Senette gösterilen ödeme yeri, borçlunun yerleşim yeri ve TTK bakımından senedin niteliği birlikte değerlendirilir. Ödeme yeri hiç yazılmamışsa ya da sonradan doldurulmuşsa, takip başlatılan yerin yetkisi tartışmaya açık hâle gelir. Taraflar tacir ise sözleşmeye konulmuş yetki kaydı gündeme gelebilir; ancak bu kaydın kimler arasında ve hangi şartlarda geçerli olduğu ayrıca incelenmelidir.
Senedin Kendisinden Doğan Riskler
- Zorunlu unsurlarından biri eksik olan senedin kambiyo vasfını kaybetmesi
- Bedelsiz kalan ya da teminat amacıyla verilen senedin bu niteliğinin belgelenmemesi
- Ciro zincirinde kopukluk bulunması ve hamillik sıfatının tartışmalı hâle gelmesi
- Çekte ibraz süresi ve karşılıksız işlemine ilişkin kayıtların dosyaya eklenmemesi
- Beyaz ciro ve alonj ilişkisinin dosyadan anlaşılmaması
Takip Açılmadan Önce Kontrol Listesi
- Senedin aslı incelenir; tarih, tutar, imza ve ödeme yeri alanları tek tek doğrulanır.
- Borçluların güncel adresleri, tebligat riskini azaltacak biçimde araştırılır.
- Yetkili icra dairesi, senet metnine ve borçlu sıfatına göre gerekçelendirilerek seçilir.
- Ciro zinciri sırayla çıkarılır; hamillik sıfatı belgeyle desteklenir.
- Takip talebindeki alacak kalemleri, senet üzerindeki tutarla birebir eşleştirilir.
Borçlu Tarafında Zaman Yönetimi
Kambiyo takibinde borçlunun elindeki süreler kısadır ve itiraz sebepleri birbirinden ayrılır: imzaya itiraz, borca itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur. Bunların tek dilekçede karıştırılması ya da yanlış mercie yöneltilmesi, esasen haklı bir savunmayı bile sonuçsuz bırakabilir. TBK çerçevesindeki def'iler ileri sürülecekse, hangi ilişkiye dayandığı ve hangi belgeyle desteklendiği açıkça gösterilmelidir.
Şirket Yetkilisinin İmzası
6102 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen senetlerde, imzanın şirket adına mı yoksa kişisel olarak mı atıldığı sıklıkla tartışılır. Kaşe kullanımı, temsil yetkisinin sicildeki durumu ve imza sirküleri bu tartışmanın merkezindedir. Takibin kime yöneltileceği bu incelemeden sonra belirlenmeli; aksi hâlde yanlış kişiye yöneltilen takip hem masraf hem zaman kaybı yaratır.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; senedin metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Takip başlatmadan ya da itiraz süresini kullanmadan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.