Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik itirazlar, ticaret hukukunun süre baskısı en yüksek alanlarından biridir. TTK genel kurul kararlarının iptali için kısa ve hak düşürücü nitelikte bir süre öngörür; 6102 sayılı Kanun kapsamındaki ticari davalarda ise bir kısım uyuşmazlık bakımından arabuluculuk dava şartı olarak aranır. TBK'nın genel hükümleri ise şirket ile ortak arasındaki ilişkinin sözleşmesel yönü bakımından tamamlayıcı işlev görür. Bu üç katmanın karıştırılması, esasen haklı bir iptal talebinin dahi incelenmemesine yol açabilir.
Arabuluculuk Şartı Her Ticari Davada Aranır mı?
Ticari davalarda arabuluculuk dava şartı, esas olarak konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından gündeme gelir. Genel kurul kararının iptali talebi ise niteliği itibarıyla bir para alacağı değildir. Buna karşılık, aynı dilekçede kararın iptali yanında tazminat da talep ediliyorsa, para talebi bakımından dava şartının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Uygulamada en sık görülen usul hatası, karma taleplerin tek bir yol üzerinden ileri sürülmesidir.
Süreye İlişkin Kontrol Kalemleri
- Toplantı tarihinin ve kararın alındığı anın tutanakla doğrulanması
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilip geçirilmediği
- Toplantıya katılmayan ortak bakımından çağrı usulüne ilişkin kayıtlar
- Kararın ticaret siciline tescil ve ilan tarihleri
- Talebi ileri sürecek kişinin pay sahipliği sıfatının kesintisiz sürüp sürmediği
Muhalefet Şerhi: Küçük Bir Cümlenin Büyük Etkisi
Toplantıda hazır bulunan ortak bakımından muhalefetin tutanağa geçirilmesi, iptal talebinin dayanağını oluşturan temel unsurlardan biridir. Şerhin yalnızca "muhalifim" biçiminde yazılması yerine, hangi gündem maddesine ve hangi gerekçeyle karşı çıkıldığının kaydedilmesi, sonraki aşamada iddianın kapsamını korur. Tutanağın imzalanmadan önce okunması ve gerekiyorsa düzeltme talep edilmesi de aynı ölçüde önemlidir.
İptal ile Butlan Ayrımını Baştan Kurmak
Bazı kararlar süreye tabi iptal talebinin konusu iken, bazıları nitelikleri gereği baştan hükümsüzlük tartışmasına açıktır. Bu ayrımın dilekçede net biçimde yapılması, sürenin geçtiği hâllerde dahi bir değerlendirme zemini bırakır. Ayrımı kurabilmek için kararın içeriği, pay sahipliği haklarına etkisi ve emredici hükümlerle ilişkisi ayrı ayrı okunmalıdır.
Tedbir Talebinin Şirket İşleyişiyle Dengesi
Kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına yönelik talepler, şirketin ticari işleyişini doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle talebin gerekçesinde, ortaya çıkacak zararın somut ve geri dönülmez niteliği açıklanmalı; şirketin faaliyetine etkisi de gözetilerek ölçülü bir talep kurulmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeveyi göstermektedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu belirgin biçimde değiştirebileceğinden, kısa süre nedeniyle karar tarihinden hemen sonra dosyanın hukuki incelemeye alınması yerinde olacaktır.