Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda ilk tartışma çoğu zaman esas hakkında değil, uyuşmazlığın nerede çözüleceği üzerinedir. Esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde yer alan bir tahkim şartı, dosyanın mahkemeden alınıp hakem heyetine taşınmasına yol açabilir.
Görevin Kamusal Niteliği
6102 sayılı TTK kapsamındaki ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür ve bu görev kuralı kamu düzenindendir; taraflar anlaşarak başka bir mahkemeyi görevli kılamaz. Genel kurul kararının iptali, haklı sebeple fesih, ortaklıktan çıkarma, pay devrinden doğan uyuşmazlıklar ve yönetici sorumluluğu davaları bu kapsamdadır. Görevsiz mahkemede geçirilen süre, esasa ilişkin hiçbir kazanım sağlamaz.
Tahkim Şartının Geçerliliği
Tahkim anlaşmasının yazılı olması ve kapsamının belirli olması gerekir. Şart yalnızca sözleşmenin taraflarını bağlar; esas sözleşmeye konulan bir tahkim hükmünün sonradan pay sahibi olan kişileri hangi ölçüde bağladığı ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir sorundur. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konular tahkime elverişli değildir; bu nedenle her şirket içi uyuşmazlık hakem önüne taşınamaz.
Tahkim İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür
Tahkim itirazı bir ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde, esasa girilmeden ileri sürülmelidir. Süresinde ileri sürülmezse taraf, uyuşmazlığın mahkemede görülmesine örtülü olarak razı olmuş sayılır. Buna karşılık davacı tarafın, geçerli bir tahkim şartı bulunduğu hâlde mahkemeye başvurması dosyanın usulden reddiyle sonuçlanabilir. Bu iki riskten hangisiyle karşılaşılacağı, sözleşme metninin okunma biçimine bağlıdır.
Hakem Kararı Sonrası
- Hakem kararına karşı iptal davası, kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplere dayanır.
- İptal davası, esasın yeniden incelenmesi anlamına gelmez.
- İptal davası için öngörülen süre kısadır ve kararın tebliğinden itibaren işler.
- Karar, icra edilebilirlik bakımından mahkeme kararına yakın bir konuma sahiptir.
Sözleşme Yazımında Dikkat Edilecekler
TBK'nın genel hükümleri çerçevesinde kaleme alınan pay sahipleri sözleşmelerinde tahkim maddesinin kapsamı, hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak usul açıkça belirlenmelidir. Belirsiz bırakılan bir tahkim şartı, uyuşmazlık doğduğunda asıl uyuşmazlıktan daha uzun süren bir ön tartışmaya dönüşür.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; şirketin türü ve sözleşme metni sonucu değiştirir. Uyuşmazlık büyümeden önce sözleşmenizin uyuşmazlık çözüm maddesinin hukuken incelenmesi yerinde olur.