Ticari bir sözleşmeden doğan alacak takibinde dilekçe kalitesi kadar belirleyici olan bir başka konu vardır: dava açılmadan önce tamamlanması gereken zorunlu aşama ve dosyanın hangi mahkemeye açıldığı. Bu iki başlıkta yapılan hata, esasa hiç geçilmeden sonuç doğurur.
Arabuluculuk Dava Şartının Kapsamı
Türk Ticaret Kanunu, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak düzenlemiştir. Buradaki ölçüt talebin niteliğidir: tespit, men veya sözleşmenin feshi gibi para ödemesine yönelik olmayan taleplerde şart aranmaz. Karma talepli dilekçelerde para talebi bakımından arabuluculuk tamamlanmamışsa dava kısmen usulden reddedilir.
Görev: Ticari Dava Nedir?
6102 sayılı Kanun'da bazı uyuşmazlıklar tarafların sıfatına bakılmaksızın ticari dava sayılmıştır; bunun dışında her iki tarafın da tacir olması ve işin ticari işletmeleriyle ilgili bulunması aranır. Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisidir ve kamu düzenindendir. Dava değeri ve konusuna göre tek hâkim veya heyetle bakılması gereken hallerin ayrımı da aynı başlıkta değerlendirilmelidir.
Yetki: Sözleşmedeki Madde Her Zaman Geçerli mi?
Türk Borçlar Kanunu ve usul kuralları çerçevesinde davalının yerleşim yeri ile borcun ifa yeri mahkemeleri yetkilidir. Yetki sözleşmesi ise yalnızca tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir ve aksi kararlaştırılmadıkça münhasır kabul edilir. Karşı taraf tacir sıfatını taşımıyorsa sözleşmedeki yetki maddesine dayanmak, süresinde ileri sürülecek bir itirazla dosyanın başka bir şehre gönderilmesine yol açar.
Arabuluculuk Aşamasında Yapılan Hatalar
- Başvuruda taraf olarak şirketin değil, imza atan yetkilinin gösterilmesi
- Talep konusunun asıl alacakla sınırlanıp faiz ve fer'ilerin dışarıda bırakılması
- Son tutanağın imzasız ya da eksik nüsha halinde dosyaya sunulması
- Anlaşma sağlanan hususların icra edilebilirlik şerhi düşünülmeden yazılması
Dava Dilekçesi Öncesi Kontrol
Sözleşmenin imza yetkisi, cari hesap mutabakatları, teslim ve ifa belgeleri ile ihtar yazışmaları tek dosyada birleştirilmelidir. Bu belge seti hem arabuluculuk aşamasında müzakere gücü sağlar hem de görev ve yetki tartışmasına dayanak oluşturur.
Ticari ilişkilerin yapısı sektöre göre değiştiğinden buradaki genel açıklamalar somut sözleşmenizin yerine geçmez. Alacağın büyüklüğü ve karşı tarafın konumu dikkate alınarak süreç başlamadan hukuki görüş alınması önerilir.