Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda çoğu zaman asıl mücadele, davanın esasından önce geçici korumanın sağlanıp sağlanamadığı üzerinden yaşanır. Pay devrinin, genel kurul kararının uygulanmasının ya da temsil yetkisinin kullanılmasının geçici olarak durdurulup durdurulmadığı, sonraki tüm süreci şekillendirir. Bu nedenle tedbir talebi, dilekçenin sonuna eklenen bir cümle değil, ayrı bir işçilik gerektiren bölümdür.
Önce Doğru Aracı Seçin
Geçici koruma araçları aynı şey değildir ve karıştırıldığında talep reddedilir:
- İhtiyati tedbir: Uyuşmazlık konusu şey hakkında mevcut durumun korunması içindir. Pay defteri kaydı, genel kurul kararının uygulanması, ortaklık haklarının kullanımı gibi konularda gündeme gelir.
- İhtiyati haciz: Para alacağının güvence altına alınması içindir; ortaklık ilişkisine dair bir talebi korumaz.
- Delil tespiti: Kaybolma ihtimali bulunan defter ve kayıtların mevcut hâlinin belgelenmesi için kullanılır ve tedbirin yerine geçmez.
Talebin Gerekçesinde Aranan İki Unsur
HMK sistematiğinde tedbir için hakkın yaklaşık olarak ispatı ve gecikmesinde sakınca bulunması aranır. Uygulamada reddedilen taleplerin çoğu, ikinci unsuru soyut bırakır. Şirketin zarara uğrayacağını söylemek yeterli değildir; hangi işlemin, hangi tarihte, hangi somut sonucu doğuracağı gösterilmelidir. Örneğin bir taşınmazın satışına ilişkin karar alınmışsa, satışın gerçekleşmesi hâlinde eski hâle dönmenin neden güçleşeceği açıklanmalıdır.
Genel Kurul Kararına Karşı İki Ayrı Yol
TTK, genel kurul kararlarına karşı iptal ve butlan talepleri bakımından farklı bir çerçeve öngörür. İptal davası süreye bağlıyken, batıl olduğu ileri sürülen kararlar bakımından durum farklıdır. Ayrıca kararın icrasının geri bırakılması, iptal davasından ayrı olarak talep edilmesi gereken bir husustur; dava açılmış olması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Teminat ve Karşı Riski Hesaplamak
Tedbir kararı çoğu zaman teminat karşılığında verilir. Haksız çıkan tarafın, tedbir nedeniyle karşı tarafın uğradığı zararı karşılama yükümlülüğü doğabileceği için, talebin kapsamı gereğinden geniş tutulmamalıdır. Şirketin tüm faaliyetini durduracak genişlikteki bir istek hem reddedilmeye daha açıktır hem de kabul edildiğinde talep edeni ağır bir sorumlulukla karşı karşıya bırakır.
Nereye Başvurulur
- Ticari nitelikteki şirket uyuşmazlıklarında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
- Yetki bakımından kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer esas alınır; esas sözleşmedeki hükümler ayrıca incelenmelidir.
- Dava açılmadan önce talep edilen tedbirlerde, kanunda öngörülen süre içinde esas davanın açılması gerekir; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
Ortaklık uyuşmazlıklarında zamanlama, gerekçe kadar belirleyicidir. Bu yazı genel çerçeve sunar; şirketinizin esas sözleşmesi ve pay yapısı üzerinden bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız isabetli olur.