Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar çoğu zaman hukuki olmaktan önce ilişkiseldir; ancak çözüm aşamasına gelindiğinde tamamen belgeye dayanır. TTK ve TBK ekseninde hazırlanan bu rehber, şirket içi ihtilaflarda delil düzenini, tahkim şartının varlığının stratejiyi nasıl değiştirdiğini ve sulh ile yargılama arasındaki kararı ele alıyor.
İlk Soru: Uyuşmazlık Nereye Gidecek
Esas sözleşmede veya ortaklar arası sözleşmede tahkim şartı bulunup bulunmadığı, atılacak her adımı etkiler. Tahkim şartı varsa mahkemeye yapılan başvuru usulden sonuçsuz kalabilir; buna karşılık bazı uyuşmazlık türleri niteliği gereği tahkime elverişli olmayabilir. Bu ayrım, dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
- Esas sözleşmenin güncel ve tescilli metni
- Ortaklar sözleşmesi, pay devir sözleşmeleri ve ekleri
- Tahkim şartının kapsamı: hangi uyuşmazlıkları kapsıyor, hangi kurum ve dil belirlenmiş
- Şartın tüm ortakları bağlayıp bağlamadığına ilişkin imza tarihçesi
Şirket Kayıtları En Güçlü Delil Kaynağıdır
Şirket içi ihtilaflarda tanık beyanı çoğu zaman ikincil kalır; belirleyici olan defterler, karar organlarının kayıtları ve mali tablolardır. Bu kayıtlara erişimi olmayan ortağın ilk hedefi, bilgi alma ve inceleme imkânını hukuki yoldan kullanmak olmalıdır.
- Genel kurul ve yönetim organı karar kayıtlarını tarih sırasıyla çıkarın.
- Pay defterindeki kayıtlarla tescil ve ilan kayıtlarını karşılaştırın.
- İlişkili taraf işlemlerini ayrı bir tabloda toplayın; miktar, tarih ve karşı taraf yazılmalıdır.
- Bilgi alma talebinizi yazılı yapın ve cevapsız kalmasını da kayda geçirin.
Tahkimin Getirdiği Farklar
Tahkim, gizlilik ve uzmanlık avantajı sağlar; buna karşılık masrafları peşin ve yüksektir. Delil sunma takvimi genellikle mahkeme yargılamasına göre daha sıkıdır ve süresinde sunulmayan belge sonradan kabul edilmeyebilir. Bu nedenle tahkime giden dosyada belge derlemesi başvurudan önce büyük ölçüde tamamlanmış olmalıdır.
Sulh mü, Uyuşmazlığı Sürdürmek mi
Ortaklık uyuşmazlıklarında sulhun değeri yalnızca alınacak rakamla ölçülmez. Uyuşmazlığın sürmesi şirketin ticari itibarını, banka ilişkilerini ve müşteri sözleşmelerini etkileyebilir. Bu nedenle kararı verirken şu üç başlık birlikte değerlendirilir: pay değerinin gerçekçi tespiti, uyuşmazlığın şirket faaliyetine maliyeti ve tarafların birlikte devam etme iradesi.
Sulh sağlanacaksa metin, pay devrini, imza yetkilerini, rekabet yasağını ve karşılıklı ibranın kapsamını ayrı ayrı düzenlemelidir. Eksik yazılmış bir çıkış protokolü, birkaç yıl sonra ikinci bir uyuşmazlık olarak geri döner.
Genel Not
Şirketler hukukunda çözüm, sözleşme metinlerinin ayrıntısına ve şirketin türüne göre belirgin biçimde değişir. Bu yazı çerçeve niteliğindedir. Ortaklık yapınıza ilişkin adım atmadan önce belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi, yanlış mecraya başvurma riskini azaltır.