Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmede veya pay sahipleri sözleşmesinde yer alan bir tahkim şartı, uyuşmazlığın nereye taşınacağını baştan değiştirir. Ancak her şirket içi ihtilaf tahkime elverişli değildir ve yanlış mercie yapılan başvuru, TTK'da öngörülen sıkı sürelerin işlemeye devam etmesi nedeniyle telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu rehber, tahkim şartı bulunan dosyalarda başvuru ve itiraz sırasını ele alıyor.
İlk Soru: Uyuşmazlık Tahkime Elverişli mi?
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği, iki tarafın iradesine bağlı konular kural olarak tahkime elverişlidir. Buna karşılık kararın şirket dışındaki üçüncü kişileri ve tüm pay sahiplerini bağlayacağı, sicile tescil gerektiren nitelikteki talepler bakımından tahkim edilebilirlik tartışmalıdır. Genel kurul kararlarının iptali gibi sonucu herkese etki eden davalarda bu tartışma özellikle önem taşır. Tahkim şartının şirketi ve tüm pay sahiplerini bağlayacak biçimde esas sözleşmede mi yoksa yalnızca imzalayanları bağlayan bir pay sahipleri sözleşmesinde mi yer aldığı da ayrıca incelenmelidir.
Süre İşlemeye Devam Eder: Paralel Koruma Refleksi
Tahkim şartının kapsamı tartışılırken TTK'da öngörülen dava açma süreleri durmaz. Bu nedenle uygulamada iki adım birlikte planlanır: bir yandan tahkim başvurusu usulüne uygun biçimde yapılır, diğer yandan ihtiyati tedbir gibi koruyucu talepler için mahkemeye başvurulması değerlendirilir. Koruyucu önlem için mahkemeye gidilmesi, tahkim iradesinden vazgeçildiği anlamına gelmez.
Hakem Heyeti Önünde Yetki İtirazı
- Yetkisizlik itirazı, süreç ilerlemeden ve esasa girmeden önce ileri sürülmelidir; geç kalan itiraz hakkın kaybına yol açabilir.
- Hakem seçimine ilişkin usul ihlalleri, hakemin tarafsızlığına dair şüpheyle birlikte ayrıca kayda geçirilir.
- Tahkim yerinin, dilinin ve uygulanacak hukukun sözleşmede belirsiz bırakılması, süreç boyunca yeni ihtilaf kaynağı olur.
- Hakem kararına karşı iptal davası sınırlı sebeplerle açılabildiğinden, itirazların süreç içinde tutanağa geçirilmesi kritiktir.
Delil Yönetiminde Şirket Dosyalarının Özelliği
Şirket içi uyuşmazlıklarda deliller çoğunlukla karşı tarafın kontrolündedir: yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, banka hareketleri, ticari defterler. Bu nedenle belge sunulmasına ilişkin taleplerin süreç takviminin başında yapılması gerekir. Özel denetçi veya bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması, tahkim öncesinde bilgi asimetrisini azaltan araçlardır.
Sonuç
Tahkim şartı bulunan bir şirket ihtilafında en riskli tercih, mercii tartışmasını çözmeden beklemektir. Elverişlilik incelemesi, koruyucu tedbir ve süre takibi eşzamanlı yürütülmelidir. Esas sözleşme ile ortaklık sözleşmesi metinleri okunmadan sağlıklı bir yol haritası çıkarılamayacağından, dosyanızı belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirmeye sunmanız önerilir.