Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda esas sözleşmede ya da pay sahipleri sözleşmesinde yer alan tahkim şartı çoğu zaman fark edilmez ve doğrudan mahkemeye gidilir. Bu durumda karşı tarafın ilk itirazıyla dosya usulden kapanabilir ve aylar kaybedilir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanunun çerçevesinde ilerlerken, ilk yapılacak iş sözleşmeleri tahkim şartı yönünden okumaktır.
Tahkim şartının geçerliliği ve kapsamı
- Şartın yazılı olarak kararlaştırılmış olması
- Hangi uyuşmazlıkları kapsadığının açıkça belirlenmesi
- Hakem sayısı, seçim yöntemi ve tahkim yerinin belirtilmiş olması
- Uygulanacak usul kurallarının ve dilin kararlaştırılması
Şart, yalnızca sözleşmeden doğan ihtilafları kapsıyorsa, ortaklık ilişkisinden doğan her talep tahkime tabi olmayabilir. Bu ayrım, hangi talebin nereye götürüleceğini belirler.
Tahkime elverişli olmayan istemler
Şirketler hukukunda bazı istemler niteliği gereği mahkeme önüne aittir. Genel kurul kararlarının iptali, şirketin feshi ya da kayyım atanması gibi talepler ile ticaret sicilini ilgilendiren işlemler bakımından tahkim şartına dayanmak sonuç vermeyebilir. Talep listesi hazırlanırken bu ayrımın yapılmaması, karma bir dosyanın iki kez açılmasına yol açar.
Süreci başlatırken atılacak adımlar
- Sözleşmedeki tahkim şartının ve varsa kurumsal tahkim atfının tespiti
- Karşı tarafa tahkim bildiriminin usulüne uygun gönderilmesi
- Hakem seçimi için öngörülen sürenin takibi
- Talep, dayanak ve delillerin ilk dilekçede eksiksiz sunulması
Tahkimde delil sunma aşamaları mahkemeye göre daha sıkı zamanlanmış olabileceğinden, geç sunulan belgelerin değerlendirme dışı kalması riski gözetilmelidir.
Geçici hukuki koruma ihtiyacı
Ortaklık uyuşmazlıklarında pay devrinin durdurulması ya da defter ve kayıtların korunması gibi acil ihtiyaçlar doğabilir. Tahkim yoluna gidilmiş olması, geçici koruma taleplerinin mahkemeden istenmesini kural olarak engellemez. Bu iki hattın eşzamanlı yürütülmesi, tahkim süreci başlarken şirket varlıklarının erimesini önler.
Sulh ile devam etme kararı
Tahkimin gizliliği, ortaklar arasında ticari itibarı koruyan bir çözüme zemin hazırlar. Bu nedenle süreç içinde pay devri, kâr dağıtımı ya da yönetimden çekilme üzerine kurulu bir anlaşma sıkça gündeme gelir. Anlaşma metninde payların devir bedeli, ödeme takvimi, rekabet yasağı ve karşılıklı ibra kapsamı ayrıntılı yazılmalıdır. Hakem kararına karşı iptal yoluna gidilebileceği de göz önünde tutularak, sulh metninin bu ihtimali sonlandıracak açıklıkta olması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşme hükümleri ve ortaklık yapısı sonucu belirlediğinden, adım atmadan önce sözleşme metinleriyle birlikte hukuki değerlendirme alınması önerilir.