Ortaklar arasındaki ya da ortak ile şirket arasındaki bir anlaşmazlık mahkemeye taşındığında ilk tartışma çoğu kez uyuşmazlığın esası değil, dava şartının yerine getirilip getirilmediği olur. Türk Ticaret Kanunu, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı saymaktadır. Şirket içi uyuşmazlıklarda tablo daha da karışıktır; çünkü aynı olay hem ortaklık ilişkisinden hem ticari iş ilişkisinden doğabilir.
Talebi Ayrıştırmadan Dilekçe Yazmayın
Uygulamadaki en pahalı hata, ortaklık ilişkisine dayanan taleplerin tamamının aynı torbaya konulmasıdır. Şekli nitelikteki talepler ile para alacağına ilişkin talepler aynı dilekçede birleştirildiğinde, para talebi yönünden dava şartı eksikliği bütün dosyayı tıkayabilir. Bu nedenle daha ilk aşamada şu ayrım yapılmalıdır:
- Doğrudan bir miktar paranın ödenmesi istenen kalemler
- Kararın veya işlemin geçersizliğinin tespiti gibi para dışı talepler
- Şirket defter ve kayıtlarına erişimle ilgili talepler
- İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz gibi geçici koruma talepleri
Arabuluculuk Aşaması Aynı Zamanda Delil Aşamasıdır
Zorunlu arabuluculuk çoğu dosyada iki oturumda kapanır ve taraflar bu süreci sadece formalite olarak görür. Oysa delil eksikliği riski tam da burada büyür: karşı tarafın toplantıda ileri sürdüğü rakamlar, kabul ettiği teslimler ve dayandığı sözleşme sürümü tutanağa yansıtılmadığında, aynı beyanlar dava aşamasında inkâr edilir. Görüşmeye giderken şirketin ticari defterlerinden ilgili dönem sayfalarının, cari hesap dökümünün ve yazışma zincirinin hazır bulundurulması, ilerideki ispat yükünü hafifletir.
Şirket Dosyalarında Delil Eksikliğinin Tipik Biçimleri
- Genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının imzalı asıllarına ulaşılamaması
- Ortaklar arası ek protokollerin yalnızca mesajlaşma üzerinden kalması
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulmadığı için sahibi lehine delil değeri taşımaması
- Ödemelerin banka kanalı yerine elden yapılması
- Şirket e-postalarına erişimin ortaklıktan ayrılışla birlikte kesilmesi
Bu kalemlerin her biri için, dava açılmadan önce delil tespiti veya bankadan ve ticaret sicilinden belge temini yoluna gidilmesi mümkündür. Erişimin kesilme ihtimali varsa, belgeyi elde etme talebi geciktirilmemelidir.
Usulden Ret ve İtiraz Yolu
Dava şartı eksikliğinden ret kararı verildiğinde, izlenecek yol dosyanın hangi noktada tıkandığına göre değişir. Arabuluculuğa hiç başvurulmadıysa eksiklik giderilerek yeni dava yoluna gidilmesi gerekir. Başvuru yapıldığı hâlde son tutanağın dosyaya sunulmaması veya başvurunun farklı bir talep için yapılmış sayılması gibi hâllerde ise karara karşı kanun yoluna başvurularak, başvurunun kapsamının yanlış değerlendirildiği somut biçimde gösterilmelidir. İtiraz dilekçesinde soyut usul anlatımı yerine, tutanaktaki talep tanımı ile dava dilekçesindeki talebin örtüştüğü satır satır karşılaştırılmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşme metni, şirket türü ve olayın gelişimi sonucu tümüyle değiştirebilir. Dosyanızın kendi belgeleri üzerinden bir hukukçuyla çalışmanız yerinde olur.