Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda dosya çoğu zaman esasa girilmeden geri döner; çünkü ticari davalarda belirli talep türleri için arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür ve bu adım atlanabilmektedir. Bu rehber, şirket içi uyuşmazlık hâlinde hangi talebin hangi yolla ileri sürüleceğini ve süre düzenini ele alır.
Hangi talep dava şartına tabi
TTK düzenlemesi uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali gibi tespit ve iptal nitelikli talepler bu kapsamda değerlendirilmez. Ortak bir dilekçede hem para alacağı hem iptal talebi ileri sürülüyorsa, her talebin kendi rejimine göre incelenmesi gerekir; bu ayrımın yapılmaması en sık rastlanan usul hatasıdır.
Genel kurul kararının iptalinde üç ay
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali, karar tarihinden itibaren üç ay içinde istenebilir. Bu süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra kararın içeriği ne olursa olsun iptal istenemez. Dava açacak kişinin toplantıda hazır bulunup muhalefetini tutanağa geçirtmiş olması veya kanunda öngörülen diğer koşulları taşıması ayrıca aranır. Bu nedenle toplantı tutanağının hangi ifadeyle düzenlendiği, sonraki dava hakkını doğrudan belirler.
Ticari defterlerin ispat işlevi
Ortaklar arasındaki hesap tartışmalarında defter ve belgeler merkezî konumdadır. Usulüne uygun tutulmuş defterlerin sahibi lehine ve aleyhine delil olabileceği düzeni, kayıtların düzenli tutulmasını yalnızca bir yükümlülük değil, bir savunma aracı hâline getirir. Yönetim organında yer alan ortağın kayıt ve belgelere erişimi ile azınlıkta kalan ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı farklı işlemektedir; talep edilen bilginin kapsamı dilekçede somut biçimde gösterilmelidir.
Sorumluluk talepleri ayrı kurgulanır
Yönetim organı üyelerine yönelik sorumluluk talepleri, şirketin uğradığı zarar ile ortağın doğrudan zararı ayrımı üzerine kurulur. Zararın hangi işlemden, hangi tarihte ve ne miktarda doğduğu belirtilmeden ileri sürülen talepler, TBK'nın genel sorumluluk ilkeleri bakımından da değerlendirilemez. Bu nedenle zarar kalemleri, dayanağı olan işlem kaydıyla eşleştirilmelidir.
Dava öncesi kontrol adımları
- Talepler para alacağı ve diğer talepler olarak ayrıldı mı?
- Arabuluculuk gereken kalemler için başvuru yapıldı mı?
- Genel kurul kararına ilişkin üç aylık süre hesaplandı mı?
- Toplantı tutanağı ve muhalefet şerhi dosyada mı?
- Görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu teyit edildi mi?
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. 6102 sayılı Kanun kapsamındaki şirket türüne, esas sözleşme hükümlerine ve ortaklık yapısına göre izlenecek yol değişebileceğinden, dava öncesinde belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.