Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, yönetim organı kararlarına yönelik itirazlar ve pay devri tartışmaları çoğu zaman esas sözleşmeden değil, hangi yolun izleneceğinin baştan belirlenmemesinden büyür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki bu uyuşmazlıklarda usule aykırı işlem, çoğu kez telafisi olmayan bir sonuç doğurur; çünkü şirketler hukukunda süreler kısa ve çoğu hak düşürücüdür.
Arabuluculuk Dava Şartı Hangi Talepleri Kapsar
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, şirketin feshi, organ eksikliğinin giderilmesi gibi eda niteliği taşımayan talepler bu kapsamda değildir. Karma dilekçelerde en sık görülen hata, para alacağı ile inşai talebin aynı dilekçede birleştirilip arabuluculuk aşamasının yalnızca biri için tamamlanmasıdır. Bu durumda dilekçenin bir bölümü usulden reddedilir.
Asliye Ticaret Mahkemesi: Görev ve Heyet Ayrımı
Ticari davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve bu mahkeme ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisi sayılır. Ticaret mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Kanunda sayılan belirli dava türleri heyet hâlinde görülürken, diğerleri tek hâkimle karara bağlanır. Heyetle görülmesi gereken bir davanın tek hâkimle sonuçlandırılması, kanun yolu aşamasında bozma sebebi olarak ileri sürülebilir.
Yetki: Şirket Merkezi Kuralı
- Genel kurul kararlarının iptali ve butlanının tespiti taleplerinde şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
- Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna dayalı davalarda da şirket merkezi belirleyici ölçüttür.
- Pay devri sözleşmesinden doğan alacak davalarında genel yetki ve ifa yeri kuralları uygulanabilir; esas sözleşmedeki tahkim veya yetki kaydı ayrıca incelenmelidir.
- Esas sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa mahkemeye açılan dava, tahkim itirazı üzerine usulden reddedilir.
Kısa Süreler ve Sıralama Hataları
Genel kurul kararının iptali davası, karar tarihinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde açılmalıdır ve toplantıda muhalefetin tutanağa geçirilmiş olması çoğu hâlde dava hakkının ön koşuludur. Muhalefet şerhinin içeriği, sonradan ileri sürülecek iptal sebeplerini de sınırlar. Bu nedenle genel kurul öncesinde gündem maddeleri ile olası itiraz gerekçeleri eşleştirilmeli; toplantı sırasında şerh, hangi maddeye ve hangi sebeple yöneldiği belirtilerek yazdırılmalıdır.
Ayrıca ihtiyati tedbir talebi, kararın uygulanmasını durdurmak bakımından davanın kendisinden daha belirleyici olabilir. Talep, dava dilekçesiyle birlikte ve somut zarar tehlikesi gösterilerek sunulmalıdır.
Kapanış
Şirketler hukukunda usul, esasın taşıyıcısıdır; muhalefet şerhinin bir cümlesi dava hakkının kapsamını belirleyebilir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Esas sözleşmenizin hükümleri ve toplantı tutanaklarının içeriği tabloyu değiştirebileceğinden, genel kurul öncesinde hukuki görüş alınması yararlı olur.