Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi çoğu kez esasa girilmeden, yetki tartışmasında belirlenir. Yanlış yerde açılan dava süre kaybına, bazı hâllerde ise hak kaybına yol açar. Bu rehber, TTK ve 6102 sayılı Kanun düzeni içinde şirket içi uyuşmazlıklarda başvuru merciinin nasıl belirleneceğini ve kayıt eksikliğinin ispatı nasıl zorlaştırdığını ele alır.
Yetkiyi Belirleyen Üç Soru
İlk soru, uyuşmazlığın şirket ilişkisinden mi yoksa ortaklar arasındaki ayrı bir sözleşmeden mi doğduğudur. Genel kurul kararının iptali, ortaklıktan çıkarma ve fesih talepleri gibi kurumsal uyuşmazlıklar şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde görülür ve bu yetki kuralı sözleşmeyle değiştirilemez. İkinci soru, pay sahipleri sözleşmesinde tahkim veya yetki kaydı bulunup bulunmadığıdır; TBK hükümlerine tabi bu ilişkilerde iradi düzenlemelere daha geniş alan tanınır. Üçüncü soru ise talebin para alacağına mı yoksa şirket organının işleyişine mi ilişkin olduğudur.
Dava Açmadan Önce Yapılacak Kontroller
- Ticaret sicili kayıtları güncel olarak alınır; merkez adresi ve temsil yetkileri doğrulanır.
- Esas sözleşme ile pay sahipleri sözleşmesi karşılaştırılır; çatışan hükümler işaretlenir.
- Genel kurul çağrısı, gündem, hazirun cetveli ve tutanak birlikte incelenir.
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilip geçirilmediği kontrol edilir; iptal davası için bu kayıt belirleyicidir.
- Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartı olarak işletilir.
Delil Eksikliğinin Tipik Görünümleri
- Karar defterinin usulüne uygun tutulmaması; kararların tarihsiz veya imzasız kalması
- Ortaklar arası ödemelerin şirket kayıtlarına yansımaması
- Bilgi alma ve inceleme talebinin yazılı olarak yapılmaması, dolayısıyla reddin ispatlanamaması
- Rekabet yasağı ve müşteri devri iddialarının yalnızca beyana dayanması
Süre Kaçınca Ne Olur
Genel kurul kararının iptali için öngörülen üç aylık süre hak düşürücü niteliktedir; geçtiğinde karar kural olarak geçerliliğini korur. Bu durumda tartışma, kararın butlanı veya yöneticinin sorumluluğu gibi daha dar alanlara kayar. Bu nedenle genel kurul sonrası ilk yapılacak iş, tutanağın ve muhalefet kaydının temin edilmesidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında esas sözleşme hükümleri sonucu doğrudan etkilediğinden, dava yoluna gitmeden önce belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.