Ticari ilişkilerde ihtilaf çıktığında tarafların elinde genellikle çok sayıda yazışma bulunur; asıl sorun bu yazışmaların hangisinin mahkemede delil sayılacağıdır. TTK, 6102 sayılı düzenlemenin ticari defterlere ilişkin hükümleri ve TBK birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmeye konulacak birkaç satırın ispat yükünü baştan şekillendirdiği görülür.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta hangi delillerle ispat yapılacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Bu düzenleme, ticari hayatta e-posta trafiği ile resmî yazışma arasındaki gri alanı daraltır. Ancak hükmün etkili olabilmesi için kapsamının açık olması gerekir: hangi elektronik adreslerin taraf iradesini temsil ettiği, hangi platform kayıtlarının esas alınacağı ve bu kayıtların nasıl temin edileceği yazılmalıdır. Belirsiz bir delil sözleşmesi, tartışmayı azaltmak yerine bir tartışma başlığı daha ekler.
Sözleşmeye Eklenmesi Yararlı Kayıtlar
- Yetkili iletişim adresleri ve bildirimlerin geçerli sayılacağı kanallar.
- Ticari defter ve fatura kayıtlarının uyuşmazlıktaki rolüne ilişkin düzenleme.
- Teslim ve kabul tutanaklarının biçimi; elektronik imza kullanımı.
- Süreli itiraz kaydı: faturaya veya hakedişe itirazın hangi sürede ve hangi kanalla yapılacağı.
- Uyuşmazlık hâlinde yetkili mahkeme veya tahkim tercihinin açıkça belirlenmesi.
Usule Aykırı İşlemin Görünümleri
Uygulamada en çok, sözleşmede kararlaştırılan bildirim kanalı yerine başka bir kanaldan yapılan ihtarlar sorun yaratır. Sözleşme noter kanalını öngörmüşken elektronik posta ile gönderilen fesih bildirimi, geçerliliği tartışmalı hâle gelir ve fesih tarihi belirsizleşir. İkinci sık hata, ticari defterlerin usulüne uygun tutulmaması nedeniyle tarafın kendi kaydından yararlanamamasıdır. Üçüncüsü, arabuluculuk dava şartının bulunduğu ticari alacaklarda bu aşama tamamlanmadan dava açılmasıdır.
Sözleşme İmzalanmadan Önceki Kontroller
- Temsil yetkisi, imza sirküleri ve ticaret sicil kayıtlarıyla doğrulanır.
- Bildirim ve itiraz süreleri tek bir maddede toplanır, çelişkili hükümler ayıklanır.
- Delil sözleşmesi hükmü, kapsamı belirli ve uygulanabilir biçimde yazılır.
- Teminat, cezai şart ve fesih sonuçları birbirine bağlanarak düzenlenir.
- Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra kayıtların arşivlenmesinden sorumlu kişi belirlenir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Her ticari ilişkinin risk dağılımı farklı olduğundan, sözleşme metnini imzalamadan önce bir hukukçuyla gözden geçirmek sonradan doğacak ispat sorunlarının çoğunu baştan ortadan kaldırır.