Kambiyo senedine dayalı uyuşmazlıklarda en çok zaman kaybettiren hata, koruma tedbirinin yanlış adlandırılmasıdır. Talep dilekçesinde ihtiyati tedbir ile ihtiyati haciz birbirinin yerine kullanıldığında, mahkeme esasa girmeden istemi reddedebilir ve bu arada senedin karşılığı tahsil edilmiş olur. Aşağıdaki liste, TTK ve 6102 ile TBK ekseninde çek ve senet dosyalarında talep kurgusunu doğru kurmaya odaklanır.
Tedbir mi, İhtiyati Haciz mi
Para alacağının tahsilini güvence altına almak isteyen alacaklının aracı kural olarak ihtiyati hacizdir. İhtiyati tedbir ise senedin kendisine ilişkin bir uyuşmazlıkta, örneğin zayi nedeniyle iptal isteminde ya da senedin geçersizliği iddiasında, ödemenin geçici olarak durdurulmasını sağlamaya yarar. Talep, hangi hukuki menfaatin korunacağı belirlenmeden yazıldığında dilekçenin gerekçesi ile netice-i talep birbirini tutmaz.
Ödemeden Men Talebinin Şartları
Senedin rızası dışında elinden çıktığını ileri süren kişinin ödemeden men istemi, senet metninin ve elden çıkış olayının somut biçimde ortaya konulmasını gerektirir. Kayıp bildirimi, ilgili banka yazışmaları ve olayın anlatıldığı tutanaklar bu istemi destekler. Talep kabul edilse dahi bunun geçici koruma olduğu, asıl uyuşmazlığın ayrı bir dava ile çözüleceği gözden kaçırılmamalıdır.
Talebi Zayıflatan Usul Hataları
- Senet aslının ibraz edilememesine rağmen bu durumun dilekçede hiç açıklanmaması
- Ciro zincirinin okunaklı biçimde ortaya konulmaması ve hamilin sıfatının tartışılmaması
- Talebin dayandığı vakıaların yaklaşık ispat düzeyinde bile belgelendirilmemesi
- Teminat kararına karşı süresinde hareket edilmemesi ve tedbirin kendiliğinden kalkması
- Tedbir kararı alındıktan sonra esas hakkındaki davanın süresinde açılmaması
Dilekçe Öncesi Sıralama
- Senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığı, unsurları üzerinden tek tek denetlenir.
- Korunmak istenen menfaat bir cümlede yazılır: tahsilin güvencesi mi, ödemenin durdurulması mı?
- Talebe dayanak belgeler, tarih sırasına göre ekler listesine yerleştirilir.
- Görevli ve yetkili mahkeme, senedin türü ve talebin niteliği birlikte değerlendirilerek belirlenir.
- Karar sonrası yapılacak işlemler ve süreleri, dilekçe yazılmadan önce takvime işlenir.
Teminat ve Karşı Taraf Riski
Geçici koruma tedbirleri karşı taraf için ciddi sonuç doğurduğundan, haksız çıkma ihtimali baştan hesaplanmalıdır. Teminatın türü ve miktarı kadar, tedbirin uygulanma biçiminden doğabilecek zarar iddiası da öngörülmeli; ticari ilişki devam ediyorsa uzlaşma seçeneği menfaat dengesine göre değerlendirilmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Senedin düzenlenme biçimi, taraflar arasındaki temel ilişki ve elde bulunan belgeler sonucu doğrudan etkilediğinden, talep hazırlanmadan önce meslekî değerlendirme alınmalıdır.