Ticari ilişkilerde asıl kayıp çoğu zaman dava sonunda değil, dava sürerken oluşur. Bu nedenle TTK kapsamındaki bir sözleşme uyuşmazlığında ihtiyati tedbir talebi, esas talebin kendisi kadar önemlidir. HMK'nın geçici hukuki koruma düzeni burada tam ispat değil yaklaşık ispat ölçüsünü arar; bu ayrımı doğru kurmayan talepler çoğunlukla ilk aşamada reddedilir.
Yaklaşık İspat Neyi İfade Eder
Yaklaşık ispat, hakkın varlığı konusunda kesin kanaat değil kuvvetli bir olasılık oluşturmayı hedefler. Bu, delil sunmadan iddia etmek anlamına gelmez; aksine elde bulunan belgelerin talebi makul kılacak biçimde derlenmesini gerektirir. Tedbir dilekçesinde delillerin dosyaya fiilen eklenmiş olması, sonradan sunulacağının belirtilmesinden çok daha etkilidir.
Somutlaştırılması Gereken Zarar
Talebin ikinci ayağı, tedbir verilmezse doğacak sakıncadır. Ticari dosyalarda bu sakınca genellikle şu başlıklarda gösterilir:
- Teminatın veya banka teminat mektubunun haksız biçimde nakde çevrilmesi
- Sözleşme konusu malın üçüncü kişilere devriyle ayni talebin anlamsızlaşması
- Rekabet yasağına aykırı davranışın müşteri kaybını kalıcı hâle getirmesi
- Pay devri veya genel kurul kararıyla ortaklık yapısının geri dönülemez şekilde değişmesi
Teminat ve Karşı Tarafın İtirazı
Tedbir kararı kural olarak teminat karşılığında verilir ve karşı tarafın itiraz hakkı saklıdır. Bu nedenle talep hazırlanırken yalnızca kararın alınması değil, itiraz duruşmasında savunulması da planlanmalıdır. Karşı tarafın hangi belgeyle karşı çıkacağı önceden düşünüldüğünde, ilk dilekçe bu itirazı karşılayacak biçimde yazılabilir.
Ticari Defter ve Yazışmaların Değeri
6102 sayılı Kanun kapsamında usulüne uygun tutulan ticari defterler, tacirler arasındaki uyuşmazlıkta önemli bir dayanaktır. Defter kayıtlarının cari hesap ekstresi, irsaliye ve sipariş yazışmalarıyla birlikte sunulması, tek başına sunulmalarından daha güçlü bir tablo oluşturur. Elektronik yazışmalarda bütünlüğün korunmuş olması ayrıca tartışma konusu edilebileceğinden, çıktı yerine özgün kaydın saklanması yerinde olur.
Tedbir Sonrası Takvim
Tedbir kararı alındıktan sonra esas hakkındaki davanın kanunda öngörülen süre içinde açılması gerekir; aksi hâlde karar kendiliğinden ortadan kalkar. Dava açılmadan önce arabuluculuk şartı bulunan ticari alacak talepleri bakımından bu takvim daha da sıkışır. Tedbir dosyası ile esas dosyanın takvimini tek bir çizelgede tutmak, TBK kaynaklı temerrüt ve fesih bildirimleriyle uyumu da korur.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin tahkim, yetki ve fesih hükümleri stratejiyi baştan değiştirebileceğinden, metin üzerinden bir hukukçuyla değerlendirme yapılması önerilir.