Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında ilk soru çoğu zaman "haklı mıyım" değil, "karar çıkana kadar durumu koruyabilir miyim" olur. Türk Ticaret Kanunu (6102) ve Türk Borçlar Kanunu ile usul hükümleri ekseninde ihtiyati tedbir, bu koruma ihtiyacının aracıdır; ancak kendine özgü ve daha esnek bir ispat ölçüsüne dayanır.
Yaklaşık İspat Ne Demek
Tedbir aşamasında talebin tam ispatı aranmaz; hakimi, hakkın varlığı ve gecikmede sakınca bulunduğu konusunda kuvvetle muhtemel görecek ölçüde ikna etmek gerekir. Bu, delil sunmaktan muaf olmak anlamına gelmez. Sözleşmenin kendisi, ifa ve temerrüde ilişkin yazışmalar, teslim ve ödeme belgeleri ile karşı tarafın davranışını gösteren kayıtlar talebe eklenmelidir.
Ticari Defterlerin Rolü
Ticaret hukukunda defter kayıtları özel bir yer tutar. Usulüne uygun tutulan, açılış ve kapanış onayları tam olan defterler tacir lehine de aleyhine de sonuç doğurabilir. Bu nedenle tedbir talebinden önce kendi kayıtlarınızın karşı tarafın kayıtlarıyla ne ölçüde örtüştüğü kontrol edilmelidir; çelişki, tedbirin kaldırılması talebinde ilk kullanılacak argümandır.
Tedbir Talebinin Riskleri
- Teminat yatırılması zorunluluğu ve bunun nakit akışına etkisi
- Tedbirin haksız çıkması halinde doğacak tazminat sorumluluğu
- Esas hakkındaki davanın kanunda öngörülen kısa süre içinde açılmaması halinde tedbirin kendiliğinden kalkması
- Karşı tarafın itirazı üzerine tedbirin daraltılması ya da kaldırılması
- Ticari itibara ilişkin sonuçların, sonradan geri alınamaması
Uzlaşma ile Dava Arasındaki Denge
Ticari alacak uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür; bu nedenle uzlaşma masası zaten sürecin parçasıdır. Tedbir kararı ise bu masadaki dengeyi değiştirir: alınan bir tedbir, karşı tarafı hızlı çözüme yöneltebilir. Ancak aynı karar ticari ilişkiyi tümüyle sonlandırabilir. Devam eden bir tedarik ya da bayilik ilişkisi varsa, ilişkiyi ayakta tutan bir ara çözüm çoğu kez mahkeme kararından daha değerlidir. Karar verirken ilişkinin geleceği, alacağın tahsil kabiliyeti ve karşı tarafın malvarlığı durumu birlikte tartılmalıdır.
Dilekçeyi Hazırlarken Sıra
- Talep edilen tedbirin kapsamını sınırlı ve uygulanabilir biçimde tanımlayın.
- Gecikme halinde doğacak zararı somut verilerle açıklayın.
- Esas dava için hazırlığı, tedbir talebiyle eş zamanlı tamamlayın.
- Teminat ve tazminat riskini önceden hesaplayın.
Ticari dosyalarda sözleşmenin lafzı ile tarafların uygulaması arasındaki fark sonucu değiştirebilir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; tedbir talebine girişmeden önce sözleşmenizin ve yazışmalarınızın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.