Kambiyo senedine dayalı bir alacakta hem hızlı takip imkânı hem de dar bir itiraz alanı vardır. Bu ikisi arasındaki denge kurulmadan atılan adımlar, alacaklı için tahsilin gecikmesine, borçlu için ise itiraz hakkının tükenmesine yol açar.
Kambiyo Takibi ile Ticari Dava Şartını Karıştırmamak
TTK, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir. Ancak icra takibi bir dava değildir; kambiyo senetlerine mahsus takip için önce arabulucuya gitmek gerekmez. Buna karşılık takip itirazla durdurulup itirazın iptali davası açılacaksa, bu dava için dava şartı arabuluculuk gündeme gelir. İhtiyati haciz talebi ise ayrı bir kanaldır ve arabuluculuk sürecini beklemeyi gerektirmez. Bu üçlü ayrım doğru kurulmadığında dosya usulden geri döner.
Borçlunun İtiraz Alanı Dardır
- İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca yapılmalıdır; genel itiraz beyanı imzayı kapsamaz.
- Borca itiraz, senedin bedelsizliği veya ödeme gibi somut bir sebebe dayandırılmalıdır.
- Kambiyo takibinde itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir.
- Zamanaşımı def'i, senet türüne göre farklı sürelere tabi olduğundan senet üzerindeki tarihler tek tek okunmalıdır.
Senedin Kendisini Denetlemek
Alacaklı tarafta da ilk iş senedin şeklî unsurlarını kontrol etmektir: keşide tarihi, bedel, imza, ciro silsilesi ve çek bakımından bankaya ibraz kaydı. Eksik bir unsur, senedi kambiyo vasfından çıkarabilir ve alacak yalnızca temel ilişkiye dayanarak istenebilir hale gelir. Bu ihtimale karşı sözleşme, fatura ve teslim belgelerinin de dosyaya hazırlanması, plan B'nin baştan kurulması anlamına gelir.
Sulh mü, Dava mı: Tahsil Kabiliyetine Bakmak
Ticari alacaklarda esas soru haklılık değil, tahsil edilebilirliktir. Borçlunun mal varlığı, başka dosyalardaki haciz sırası ve ticari faaliyetinin devam edip etmediği, davanın gerçek getirisini belirler. Karşılıksız çek nedeniyle açılabilecek ceza yolu, ticari ilişkinin sürdürülmesi ihtimalini de etkiler. Yapılandırılmış bir ödeme protokolü, teminat ve yeni senet düzeni ile birleştirildiğinde çoğu zaman uzun bir yargılamadan daha hızlı sonuç verir; ancak protokolün mevcut takibi nasıl etkileyeceği metne yazılmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Senedin türü, tarafların tacir sıfatı ve takip aşaması sonucu değiştirebileceğinden, elinizdeki belgeyle birlikte profesyonel değerlendirme almanız önerilir.