Ticari sözleşmelere eklenen tahkim şartı, uyuşmazlık çıktığında hızlı ve teknik bir çözüm sağlaması beklentisiyle konur. Ancak TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun kapsamındaki pek çok dosyada tartışma esasa gelmeden, tahkim kaydının kendisinde düğümlenir. Şartın yazılış biçimindeki bir belirsizlik, sürecin baştan yeniden kurulmasına ve önemli bir zaman kaybına yol açar.
Tahkim Kaydını Geçersiz Kılan Kaleme Alma Hataları
Uygulamada en sık rastlanan sorunlar; tarafların iradesinin tereddütlü ifade edilmesi, aynı sözleşmede hem yetkili mahkeme hem tahkim öngörülmesi, hakem sayısı ve atama usulünün belirsiz bırakılması ve tahkim yerinin hiç yazılmamasıdır. Bu unsurlar sonradan tamamlanabilir görünse de, taraflardan biri süreci geciktirmek isterse her biri ayrı bir itiraz başlığına dönüşür. Sözleşme müzakeresi sırasında bu maddenin ticari hükümler kadar dikkatle yazılması gerekir.
Ticari Defter ve Yazışmanın İspat Değeri
- Usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerin sahibi lehine ve aleyhine sonuç doğurabilmesi
- Sipariş, teyit ve teslim yazışmalarının tarih sırasıyla eşleştirilmesi
- Faturaya itiraz edilip edilmediğinin ve itiraz süresinin kayıtlarla gösterilmesi
- Elektronik yazışmaların bütünlüğünün ve gönderim zamanının korunması
- Cari hesap mutabakat yazıları ile ödeme kayıtlarının karşılaştırılması
Hakem Yargılamasında Delil Toplama Sınırları
Hakem heyetinin zorlayıcı yetkileri devlet yargısına göre sınırlıdır. Karşı tarafın elindeki belgeye ulaşmak veya tanığın zorla getirilmesi gibi konularda mahkeme desteğine ihtiyaç doğabilir. Bu nedenle tahkime gitmeden önce, ispat yükü kimde olursa olsun, kendi iddianızı destekleyen belgelerin elinizde bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Delilin büyük kısmı karşı tarafın hakimiyetindeyse tahkim şartının pratik sonucu farklı olabilir.
Karar Sonrası Aşamayı Baştan Düşünmek
Hakem kararına karşı başvurulabilecek yollar sınırlıdır ve esasa ilişkin yeniden inceleme kural olarak yapılmaz. Bu nedenle yargılama sırasında ileri sürülmeyen bir iddianın sonradan gündeme getirilmesi mümkün olmaz. Ayrıca kararın icra edilebilmesi için izlenecek aşamalar, tarafların bulunduğu ülkeye göre değişebilir. Sözleşme yazılırken kararın nerede uygulanacağının düşünülmesi, sonradan doğacak birçok sorunu baştan önler.
Son Not
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Sözleşmenizin metni, tarafların yerleşim yeri ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu belirler; tahkim kaydınızı uyuşmazlık çıkmadan bir hukukçuya incelettirmeniz zaman ve maliyet açısından koruyucu olur.