Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcı (KVHS) için MASAK uyum, lisans başvurusunun ön koşulu. Programın 5 ayağı: politika seti, KYC/KYB, izleme & travel-rule, eğitim, iç denetim.
KVHS lisans başvuru kriterleri
- Asgari sermaye, kurumsal yönetim ve tek seferlik mali güç testi.
- Yönetici uygunluk testi (criminal record, finansal sicil).
- BT altyapısı (cold-warm-hot wallet ayrımı, çoklu imza, hot wallet limiti).
- MASAK uyum programı + uyum görevlisi atama.
- BAĞIMSIZ denetim, ISO 27001 / 27701 sertifikası.
Travel-rule (FATF Tavsiye 16) uyumu
1.000 USD üstü kripto transferinde gönderici + alıcının kimlik ve adres bilgisi karşı KVHS ile paylaşılmalıdır. Türkiye uygulaması:
- TRP (Travel Rule Protocol) veya benzeri standartla bağlanmak (Sygna Bridge, OpenVASP, TRUST).
- Karşı VASP'ın whitelist sorgulanması.
- Self-hosted cüzdana transferde owner verification (Satoshi Test, EIP-191 imza).
Müşteri risk skor matrisi
| Faktör | Düşük | Orta | Yüksek |
|---|---|---|---|
| Coğrafya | Türkiye, AB, ABD | Diğer OECD | FATF gri/kara liste |
| İşlem tipi | BTC, ETH spot | Stablecoin, DeFi tutarsız | Privacy coin (XMR, ZEC), Mixer |
| Tutar | <5K USD | 5K-50K USD | 50K USD+ tek işlem |
| PEP/sanksiyon | Yok | İlişkili 3. derece | Doğrudan |
2021/30 ödeme yasağı uyum gereksinimini etkiler mi?
Hayır. BDDK 2021/30 sadece ödemelerde kripto kullanımını yasaklar; KVHS hizmetleri (alım-satım, saklama) yasak değildir. Uyum gereksinimi 5549 SK üzerinden devam eder.
Travel-rule başarısız olursa ne yapılır?
Karşı VASP travel-rule uyumsuzsa transferi durdurun veya self-hosted cüzdana yönlendirin (kullanıcı uyarısıyla). Aşılan eşik üstü transferleri MASAK'a STR olarak bildirin.
Sanal varlık ihraç eden ile aracılık fark eder mi?
Evet. KVHS aracılık (broker) ve saklama (custody) tipinde farklı yetki ister; ihraç (token issuer) ayrı SPK düzenlemesine tabidir.
İç denetim ne sıklıkta?
Yıllık iç denetim + 2 yılda bir bağımsız dış denetim asgaridir; risk profili yüksek borsalarda 6 aylık iç denetim önerilir.
VASP olmayan ödeme aracılarına KVHS uyumu uygulanır mı?
Hayır; tarafı değişen ürün başka SK çerçevesinde değerlendirilir. KVHS yalnızca kripto varlık hizmet sağlayıcıları için.
İlgili mevzuat
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun m.19 — Şüpheli işlemde 7 günlük geçici tedbir.
- 5549 SK m.13 — İdari para cezaları (yükümlü, yönetici, çalışan).
- Türk Ceza Kanunu m.282 — Suç gelirlerinin aklanması (3-7 yıl + adli para).
- CMK m.128 — Eşya ve hak el koyma; sulh ceza onayı.
- 5549 SK Uygulama Yönetmeliği — Şüpheli işlem bildirimi (STR), düzenli faaliyet bildirimi.