R24-Sergen-1 RES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Kırklareli ilinde bulunan bazı taşınmazların, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 10219 sayılı Karar, malikin önüne birbirinden bağımsız iki hukuki yol koyar. Bu rehber, bu iki yolun nasıl birlikte yönetileceğine odaklanır.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Süre
Birinci yol, acele kamulaştırma kararının kendisinin hukuka uygunluğunun denetlenmesidir; bu, idari yargıda ve kararın yayımından itibaren işleyen süre içinde işletilir. İkinci yol, taşınmazın karşılığının belirlenmesidir; bu ise idarenin açtığı bedel tespiti ve tescil davasında, adli yargıda görülür. İki yolun karıştırılması sık rastlanan bir hatadır: bedel davasında kararın hukuka aykırılığını tartışmak ya da idari davada bedelin düşüklüğünü ileri sürmek sonuç vermez.
Acelelik Neden Denetlenebilir?
Acele kamulaştırma, olağan usulün istisnasıdır. İstisnanın uygulanabilmesi mevzuatta öngörülen özel şartlara bağlıdır; bu şartların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği yargısal denetime tabidir. Malik yönünden bu yolun anlamı, taşınmazın tümüyle elden çıkmasına yol açan sürecin dayanağını tartışabilmektir. Kararın yayımından sonraki dava süresinin kısa olması nedeniyle, bu değerlendirmenin tebligatı beklemeden yapılması gerekir.
Bedel Dosyasında Öne Çıkarılacak Unsurlar
- Taşınmazın tapu kaydındaki niteliği ile fiilî kullanımı arasındaki fark,
- Arazinin verim sınıfı ve son yıllara ait ürün kayıtları,
- Üzerindeki ağaç ve tesislerin ayrı ayrı listelenmesi,
- Aynı bölgede yakın tarihli satış ve kamulaştırma emsalleri,
- Taşınmazın bir kısmının alınması hâlinde kalan kısımdaki değer kaybı.
Keşif Sonrası Kritik Eşik
Bilirkişi raporu tebliğ edildikten sonraki itiraz süresi, dosyanın en dar zaman aralığıdır. Bu aşamada yapılacak itirazın, rapordaki hangi kalemin hangi veriyle çeliştiğini göstermesi gerekir. Yalnızca bedel düşüktür denilen itirazlar, ek rapor alınmasını sağlamakta yetersiz kalır.
Rüzgâr Santrali Yatırımlarında Statü Sorunları
Bu tür projelerde taşınmazlar sıklıkla mera, yaylak ya da hazine niteliğinde alanlarla iç içedir. Tapusuz kullanım söz konusuysa, kişinin dosyada nasıl bir sıfatla yer alacağı baştan belirlenmelidir; aksi hâlde bedel bankaya yatsa dahi çekilmesi mümkün olmaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Acelelik denetimi ile bedel davasının birlikte yürütülmesi teknik bir konu olduğundan, süreçte hukuki destek alınması önerilir.