Şanlıurfa ili Haliliye ilçesi Bamyasuyu ve Şairnabi mahallelerindeki bazı taşınmazların büyükşehir belediyesince acele kamulaştırılmasına ilişkin karar, kent içi projelerde sık görülen bir tabloyu yansıtır: kamulaştırma, imar planı ve yol-altyapı uygulamasıyla iç içedir. Bu tür dosyalarda tartışma çoğunlukla bedelden önce usulün doğru işletilip işletilmediği üzerinde yoğunlaşır.
Kamulaştırmanın İmar Planıyla Bağı
Belediye kamulaştırmaları, kural olarak yürürlükteki bir imar planına dayanır. Taşınmazın planda hangi kullanıma ayrıldığı, kamulaştırmanın gerekçesini de belirler. Bu nedenle ilk kontrol edilmesi gereken, plan paftasında parselinizin gösterildiği fonksiyon ve planın askı sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Plan hukuka aykırıysa buna dayanan işlemler de tartışmaya açılabilir.
Satın Alma ve Uzlaşma Aşaması Atlanabilir mi?
Olağan kamulaştırmada idarenin, dava açmadan önce maliki uzlaşmaya davet etmesi ve pazarlıkla satın almayı denemesi gerekir. Uzlaşma görüşmesine çağrılmadığınızı düşünüyorsanız şu noktaları belgelemek önemlidir:
- Davet yazısının tarafınıza tebliğ edilip edilmediği ve tebliğ tarihi
- Görüşmeye katıldıysanız tutanağın imzalanıp imzalanmadığı ve içeriği
- Teklif edilen bedelin yazılı olarak bildirilip bildirilmediği
- Uzlaşma sağlanamadığına dair tutanağın düzenlenip düzenlenmediği
Acele usulde bu aşamaların işleyişi farklılık gösterebilir; ancak dosyada hangi usulün uygulandığının açıkça ortaya konması gerekir.
Fiilî El Atma ile Kamulaştırma Kararını Karıştırmamak
Kent içi projelerde zaman zaman taşınmaza, usulüne uygun bir kamulaştırma tamamlanmadan fiilen girildiği görülür. Bu durum kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilir ve talep edilecek dava türü ile görevli mahkeme değişir. Buna karşılık, planda kamu hizmetine ayrılmış olmasına rağmen uzun süre kamulaştırma yapılmaması hâlinde gündeme gelen hukuki el atma iddiası da ayrı bir yol izler. Elinizdeki belgeye göre hangi durumda olduğunuzun baştan doğru belirlenmesi, sonradan görev itirazıyla zaman kaybetmenizi önler.
Karar Öncesi Kontrol Listesi
Tapu takyidat belgesi alınmalı, konulan şerhin tarihi tespit edilmeli, taşınmazın imar durumu belediyeden yazılı olarak istenmeli, üzerindeki yapı ve eklentiler tarihli fotoğraflarla kayıt altına alınmalı ve varsa kiracıların durumu netleştirilmelidir. Bu hazırlık hem uzlaşma masasında hem de yargılamada elinizi güçlendirir.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir. Belediye kamulaştırmalarında imar planı geçmişi dosyadan dosyaya değiştiğinden, kendi parseliniz için plan ve tapu kayıtlarının bir hukukçuyla birlikte incelenmesi daha sağlıklı bir yol haritası sunar.