Adapazarı RES elektrik üretim tesisinin kapasite artışının sağlanması amacıyla Bolu ilinde bulunan bazı taşınmazların, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına dair 10221 sayılı Karar, aynı bölgede daha önce kamulaştırma yaşamış malikler bakımından ayrı bir tartışma başlatır.
Kapasite Artışı Kaynaklı Kamulaştırmanın Özelliği
Yeni tesis kurulmasından farklı olarak burada mevcut bir santralin genişletilmesi söz konusudur. Bu, kamulaştırılan taşınmazların çoğunlukla ilk etapta alınan alanların bitişiğinde bulunması anlamına gelir. Malik açısından bunun iki sonucu vardır: bölgede daha önce oluşmuş bedel verileri gündeme gelir ve daha önce kısmen kamulaştırılmış bir taşınmazın kalan kısmı bu kez tamamen elden çıkabilir.
Kalan Kısmın Durumu
Bir taşınmazın parça parça kamulaştırılması, malik açısından değerlendirilmesi gereken bir başlıktır. Kalan kısmın ekonomik olarak kullanılamaz hâle gelmesi hâlinde bu kısmın da kamulaştırılmasının istenmesi mümkündür. Bu talep kendiliğinden gündeme gelmez; malik tarafından, taşınmazın bütünlüğünü kaybettiğini gösteren teknik veriyle birlikte ileri sürülmelidir.
Mera ve Otlak Nitelikli Alanlar
- Mera vasıflı alanlar özel bir hukuki rejime tabidir ve kişisel mülkiyet iddiası kural olarak sonuç doğurmaz.
- Köy tüzel kişiliğinin ve mera kullanıcılarının menfaati ayrıca değerlendirilir.
- Fiilî otlatma kullanımına dayalı talepler, bedel dosyasında mülkiyet iddiası olarak ileri sürülemez.
- Vasıf değişikliği yapılmış alanlarda, değişikliğin tarihi ve dayanağı belirleyicidir.
Emsal Tartışmasını Kim Kazanır?
Bedel tespitinde belirleyici unsurlardan biri, bölgedeki yakın tarihli satış ve kamulaştırma verileridir. İdare bu verileri hazır sunar; malikin de kendi lehine olan emsalleri dosyaya kazandırması gerekir. Tapu müdürlüğünden alınacak satış kayıtları ve komşu parsellere ilişkin dosya bilgileri, keşif öncesinde hazırlandığında raporun şekillenmesine etki eder. Rapor yazıldıktan sonra sunulan emsaller ise çoğu kez ek rapor aşamasına kalır ve süreci uzatır.
Zamanlama Uyarısı
Acele kamulaştırmalarda idarenin taşınmaza fiilen girmesi, bedel uyuşmazlığı sürerken gerçekleşebilir. Bu nedenle taşınmaz üzerindeki ürün, ağaç ve yapıların mevcut durumunun tarihli görüntülerle kayıt altına alınması, sonradan yapılacak tespitlerin dayanağı olur. Fiilî durum değiştikten sonra yapılan itirazların ispatı belirgin şekilde güçleşir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; taşınmazın vasfı ve önceki kamulaştırma geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, dosyanız için ayrı bir hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.