Reeskont ve avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranlarının tespitine dair tebliğler, yalnızca bankacılık işlemlerini ilgilendiren teknik metinler değildir. Bu oranlar, ticari uyuşmazlıklarda talep edilen temerrüt faizinin hesabına doğrudan yansır. Bir alacak davasında veya icra takibinde faiz kaleminin doğru hesaplanması, çoğu zaman asıl alacak kadar tartışma yaratır.
Hangi Alacakta Hangi Faiz?
Faiz türünün belirlenmesinde ilk soru, alacağın ticari iş niteliğinde olup olmadığıdır. Taraflar arasında sözleşmeyle kararlaştırılmış bir faiz oranı varsa öncelikle o uygulanır. Sözleşmede oran yoksa, alacağın niteliğine göre kanuni faiz veya ticari işlerde uygulanan avans faizi gündeme gelir. Dava dilekçesinde faiz türünün açıkça ve doğru şekilde talep edilmemesi, sonradan genişletilmesi güç bir eksiklik yaratır.
Oranın Dönemsel Değişmesi Sorunu
Bu tebliğlerle belirlenen oranlar dönem dönem değişir. Uzun süreli bir alacakta faiz hesabı, tek bir oran üzerinden değil, her oranın yürürlükte olduğu dönem için ayrı ayrı yapılır. Uygulamada en sık rastlanan hesap hatası, dava tarihindeki oranın tüm geçmiş döneme uygulanmasıdır. Bu hata, alacaklı aleyhine eksik talebe ya da borçlu aleyhine fazla yüke yol açar.
Temerrüdün Başlangıcı Belirleyicidir
- Vadeye bağlı alacaklarda faiz, vadenin dolmasıyla ayrıca ihtara gerek olmadan işlemeye başlar
- Vade yoksa temerrüt, usulüne uygun ihtarın borçluya ulaşmasıyla doğar
- İhtarnamenin tebliğ şerhi, faiz başlangıcının tek güvenilir kanıtıdır
- Elektronik yazışmayla yapılan uyarıların ispat gücü, tebliğ belgesiyle aynı değildir
Bilirkişi Hesap Raporuna İtiraz
Faiz uyuşmazlıklarında karar, genellikle bilirkişi hesap raporu üzerine kurulur. Rapora itiraz ederken genel ifadeler yerine, hangi dönemde hangi oranın uygulandığının tablo hâlinde gösterilmesi gerekir. İtiraz dilekçesinde şu üç noktanın ayrı ayrı ele alınması etkilidir: faizin başlangıç tarihi, uygulanan faiz türü ve dönemsel oran geçişleri. Süresinde yapılmayan itiraz, hatalı hesabın hükme esas alınmasıyla sonuçlanır.
Takip Dosyasında Pratik Kontroller
- Takip talebindeki faiz türü ile dayanak belgedeki kaydın örtüşmesi
- İşlemiş faizin ayrı kalem olarak ve hesap tablosuyla gösterilmesi
- Kısmi ödemelerin faiz ve asıl alacağa mahsup sırasının doğru kurulması
- Yabancı para alacaklarında farklı faiz rejimi uygulandığının gözden kaçırılmaması
Faiz hesabı, alacağın niteliğine ve sözleşme hükümlerine göre önemli ölçüde değişir. Bu yazı genel bir çerçeve sunar; dosyanızdaki hesap kalemlerinin doğruluğu için güncel tebliğ metni ve belgeleriniz birlikte incelenmelidir.