TCK m.81, "bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır" hükmüyle, kasten öldürme suçunun temel hâlini düzenler. Türk ceza adaletinin en ağır cezalı suç tiplerinden biridir.
Suçun Unsurları
- Maddi unsur: Bir insanın ölümüne yol açacak fiil (silahla, bıçakla, boğmak, zehir, ihmali davranış vb.).
- Manevi unsur: Kasıt — ölüm sonucunun fail tarafından bilinerek ve istenerek gerçekleştirilmesi.
- Nedensellik bağı: Failin fiili ile mağdurun ölümü arasında doğrudan bağlantı.
Kast Türleri
- Doğrudan kast (TCK m.21/1): Fail, ölüm sonucunu doğrudan istemiş; örneğin başa kurşun sıkmak.
- Olası kast (TCK m.21/2): Fail, ölüm sonucunu öngörmüş ve "olursa olsun" tutumuyla hareket etmiştir; örneğin kalabalık ortamda silahla rastgele ateş açmak.
- Olası kasıtla işlenen suçta TCK m.21/2 uyarınca cezada belirli bir indirim uygulanır.
"Tasarlama" — TCK m.82/1-a Nitelikli Hâl
Tasarlama, "fiili işlemeye karar veren failin belirli bir süre soğukkanlılıkla düşünüp planlama yapması ve bu planı uygulamasıdır." Yargıtay'a göre tasarlama:
- Karar ile fiil arasında belirli bir "süre" olmalı.
- Soğukkanlılık ve plan unsurları aranmalı.
- Tartışma, kavga, ani sinir gibi durumların etkisinde kalmamalı.
- TCK m.82/1-a uyarınca ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilir.
Diğer Nitelikli Hâller (TCK m.82)
- Çocuğa karşı, yaşlılara karşı, beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişilere karşı (m.82/1-d).
- Üstsoy-altsoy, eş veya kardeşe karşı (m.82/1-d).
- Hamile kadın bilinerek (m.82/1-f).
- Kan gütme saiki (m.82/1-h).
- Töre saikiyle (m.82/1-i).
- Yangın, tahrip, sel gibi tehlikeli vasıtalarla (m.82/1-c).
Yargıtay 1. CD — Yerleşik Yaklaşım
1. CD, kasıt-tasarlama ayrımını "süreyle birlikte soğukkanlılık ve planlama" üçlüsüyle değerlendirir. Tartışma sırasında verilen ani kararla işlenen fiil tasarlama olarak nitelenmez; ancak tartışma sonrası belirli süre düşünüp silah temin edilerek dönüş ve fiilin işlenmesi tasarlama oluşturur.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Haksız Tahrik (TCK m.29)
Sanığın haksız fiil etkisinde kalarak "hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında" öldürmesi halinde ceza önemli ölçüde indirilir (1/4-3/4). Yargıtay, mağdurun ağır eylem/söz/davranışının fail üzerindeki "fiili etkisini" araştırır.
Meşru Savunma (TCK m.25)
Mağdurun fiili saldırısına karşı orantılı şekilde savunma yaparken ölüme sebep olunması, meşru savunmanın şartları gerçekleşmişse cezayı kaldırır (m.25/1) veya sınırın aşılmasında indirim sağlar (m.27).
Pratik Hususlar
- Olay yerinde ifade verme öncesi müdafii görüşmesi hayati.
- Otopsi raporu ve ölüm nedeni analizi titiz incelenmeli.
- Kamera kayıtları, görgü tanıkları, telefon trafiği eksiksiz toplanmalı.
- Tasarlama-haksız tahrik-meşru savunma değerlendirmesi dosyanın seyrini değiştirir.
Bu dosyalar ağır ceza mahkemesinde görülür; deneyimli ceza müdafii desteği zorunlu niteliktedir.