Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıktan sonra geri alınması güç bir zarar doğurur. TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK farklı korumalar sağlar; ancak her biri farklı makama başvurmayı gerektirir. Zaman kaybının en büyük nedeni, tek bir başvurunun tüm sonuçları doğuracağı beklentisidir.
Aynı Olay, Üç Ayrı Hukuki Hat
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: internet ortamındaki yayın nedeniyle kişilik hakkı ihlal edilenlere tanınan hızlı koruma yolu.
- Cezai sorumluluk: içeriğin üretilme ve yayılma biçimine göre gündeme gelen suç isnadı; başvuru savcılığa suç duyurusu şeklinde yapılır.
- Kişisel verilerin korunması: görüntü ve ses kişisel veri niteliği taşıdığından, veri sorumlusuna başvuru ve ardından şikâyet yolu işletilir.
Bu üç hat birbirini beklemek zorunda değildir; birinin sonucu diğerini geçersiz kılmaz. Ancak bunları tek bir dilekçede birleştirmek, hiçbirinin usulüne uygun yapılmaması sonucunu doğurur.
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılması Gerekenler
- İçeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi ve hesap bilgileri eksiksiz kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, tarih ve adres bilgisini de içerecek biçimde delil tespiti yaptırılması tercih edilir.
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesaplar ve paylaşım zinciri listelenir.
- Platformun kendi bildirim mekanizması kullanılır ve başvuru numarası saklanır.
- Eş zamanlı olarak resmi başvuru yolu işletilir; platform bildirimi tek başına hukuki sonuç doğurmaz.
Yanlış Makama Yönelmenin Görünümleri
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, içeriğin kaldırılması talebinin doğrudan kolluğa bildirilerek yeterli sayılmasıdır. Benzer biçimde, ceza soruşturması başlatıldığı için içeriğin kendiliğinden kaldırılacağı düşüncesi de yanlıştır; soruşturma yürütülmesi yayının devam etmesini engellemez. Öte yandan yalnızca kişisel veri şikâyeti yoluna gidilmesi, içeriğin yayından çıkarılması bakımından hızlı sonuç vermeyebilir.
İçeriğin Sahteliğini Ortaya Koymak
Deepfake iddiasında teknik inceleme belirleyicidir. Görüntünün üretim izleri, ses dalga yapısındaki tutarsızlıklar ve dosyanın üstverisi rapora bağlanabilir. Ayrıca içerikte gösterilen zamanda kişinin başka bir yerde bulunduğunu ortaya koyan kayıtlar da güçlü destek sağlar. Bu materyaller hem yayından çıkarma talebini hem de ceza dosyasındaki iddiayı aynı anda güçlendirir.
Yayılmanın Sürdüğü Durumlar
İçerik yeni adreslerde yeniden yayımlanıyorsa, her yeni adres için ayrıca talepte bulunulması gerekebilir. Bu nedenle takip, tek seferlik bir işlem değil düzenli bir izleme faaliyeti olarak planlanmalıdır. Arama sonuçlarında görünürlüğün azaltılmasına yönelik talepler ise kendi başvuru usulüne tabidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup dijital ihlallerde her saat sonucu etkiler. Kendinize ait sahte bir içerikle karşılaştığınızda, delilleri kaybetmeden önce bir hukukçuyla temasa geçmeniz gerekir.