Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarına saatler içinde kalıcı zarar verebiliyor. Bu dosyalarda başarı, tek bir başvuruya değil; platform bildirimi, idari başvuru ve yargı yolunun eş zamanlı yürütülmesine bağlıdır. Yalnızca platforma bildirim yapıp beklemek, en sık karşılaşılan ve en pahalı hatadır.
İlk Saatlerde Delili Sabitlemek
İçerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Bu nedenle hukuki adım atılmadan önce içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve varsa yeniden paylaşımlar kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; tarih ve içerik bütünlüğünü gösteren bir tespit yaptırılması, sonraki aşamalarda ispat gücünü belirgin şekilde artırır. Görüntünün sentetik olduğunu gösteren teknik inceleme talebi de erken aşamada gündeme getirilmelidir.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı Amaç
- Platform bildirimi: en hızlı sonuç veren kanaldır ancak hukuki bağlayıcılığı sınırlıdır; ret hâlinde tek başına yeterli olmaz.
- 5651 sayılı kanun kapsamındaki başvuru: içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi taleplerinde yargısal denetim mekanizması işletilir; bu talep sulh ceza hâkimliğinin görev alanındadır.
- Ceza soruşturması: TCK kapsamındaki hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik ve şantaj gibi suçlar ile TCK 243-245 aralığında düzenlenen bilişim sistemlerine ilişkin fiiller bakımından savcılığa şikâyette bulunulur.
Bu kanallar birbirinin alternatifi değildir. Erişim engelleme kararı içeriği görünmez kılar; failin tespiti ise ancak soruşturma yoluyla mümkün olur.
Kimlik Tespiti ve Trafik Kayıtları
Anonim hesaplardan yapılan paylaşımlarda failin belirlenmesi, erişim sağlayıcı ve içerik sağlayıcı nezdindeki kayıtların temin edilmesine bağlıdır. Bu kayıtların saklanma süresi sınırlıdır; şikâyette gecikilmesi, teknik olarak ulaşılabilir olan verinin silinmesine yol açar. Şikâyet dilekçesinde hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiği açıkça belirtilmelidir.
Kişisel Veri Boyutu
Kişinin yüzü ve sesi, KVKK kapsamında kişisel veri niteliğindedir. Bu nedenle sahte içerik üreten veya yayan aktörlere karşı veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurul'a şikâyet yolu da değerlendirilebilir. Ceza ve veri koruma süreçleri farklı sonuçlar ürettiğinden, hangi kanalın hangi amaca hizmet ettiği baştan belirlenmelidir.
Sıralı Eylem Planı
- İçerik ve yayılımı tespit edilir, delil sabitlenir.
- Platforma bildirim yapılır ve bildirimin tarih ve numarası saklanır.
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi yargısal mercie iletilir.
- Savcılığa şikâyet dilekçesi verilir; trafik kayıtlarının istenmesi talebi dilekçeye eklenir.
- Manevi tazminat talebi bakımından zararın kapsamı ayrıca belgelenir.
Bu alan hem teknik hem hukuki bilgi gerektirir ve hızla değişen bir düzenleme ortamına tabidir. Somut olayın özellikleri seçilecek yolu değiştireceğinden, içerikle karşılaşıldığı gün profesyonel destek almak zarar büyümeden müdahale imkânı sağlar.