İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde ya da bir hesap ele geçirildiğinde iki ayrı yol aynı anda açılır: içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesi ile fiilin failinin cezai sorumluluğu. Bu rehber, TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde erişim engeli talebi ile suç duyurusunun nasıl eşgüdümlü yürütüleceğini, hangi durumda uzlaşma ve hangi durumda yargılama beklentisinin gerçekçi olduğunu ele alır.
İki yolun amacı ve hızı farklıdır
Erişim engeli talebi, zararın büyümesini durdurmayı hedefler ve sulh ceza hâkimliğinden kısa sürede sonuç alınabilen bir tedbirdir. Suç duyurusu ise failin tespiti ve cezalandırılmasına yöneliktir; soruşturma iz sürme gerektirdiği için daha uzundur. Öncelik sıralaması yapılmadan iki yol birden başlatıldığında, içerik yayında kalırken soruşturma sürüncemede kalabilir. Doğru yaklaşım, önce yayılmayı durdurmak, sonra failin izini soğumadan takip ettirmektir.
Delil soğumadan yapılması gerekenler
- İçeriğin tam adresi, ekran görüntüsü ve görüntünün alındığı tarih saat bilgisi
- Hesap ele geçirme iddialarında giriş bildirimleri ve cihaz oturum kayıtları
- Yönlendirme bağlantıları, kısaltılmış adreslerin açık hali
- Bankacılık kaybı varsa işlem dekontları ve alıcı hesap bilgileri
- Barındırma sağlayıcısına ve platforma yapılan bildirimlerin kayıtları
Trafik kayıtları için zamanla yarış
Bilişim dosyalarında failin belirlenmesi büyük ölçüde trafik ve bağlantı kayıtlarına dayanır. Bu kayıtların saklanma süresi sınırlıdır ve süre dolduktan sonra geriye dönük tespit imkânsız hale gelir. Dolayısıyla suç duyurusunun geciktirilmesi, sadece usuli bir gecikme değil, delilin fiilen yok olması anlamına gelebilir. Şikâyet dilekçesinde ilgili kayıtların temini yönünde açık talep bulunması, savcılığın ilk aşamada doğru yazışmayı yapmasını kolaylaştırır.
Uzlaştırma kapsamı ve tazminat kararı
Ceza yargılamasında uzlaştırma her suç için mümkün değildir. Bilişim sistemine girme ve verilere zarar verme gibi fiiller kural olarak uzlaştırmaya tabi tutulmazken, aynı olayda yer alan hakaret gibi bazı fiiller uzlaştırma kapsamına girebilir. Bu ayrım, mağdurun beklentisini baştan doğru kurması açısından belirleyicidir. Maddi kaybın telafisi çoğu zaman ceza dosyasından değil, ayrıca açılacak hukuk davasından beklenir; bu nedenle ceza ve hukuk yollarının hangi sırayla yürütüleceği başlangıçta kararlaştırılmalıdır.
Kişisel veri boyutu gözden kaçmasın
Yayımlanan içerik kimlik, iletişim veya sağlık bilgisi gibi kişisel veri içeriyorsa, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu da işletilebilir. Bu üçüncü kanal, erişim engeli ve ceza soruşturmasından bağımsız işler ve özellikle içeriği yayımlayan tarafın kurumsal bir yapı olduğu hallerde sonuç alınmasını hızlandırabilir.
Burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır. İçeriğin barındırıldığı ülke, platformun politikası ve olayın gerçekleştiği tarih sonucu değiştirebileceğinden, somut dosyada teknik ve hukuki desteği birlikte almanız yerinde olur.