Bilişim kaynaklı uyuşmazlıklarda delil, fiziksel dünyadakinden çok daha hızlı kaybolur. Sunucu kayıtları döner, oturum bilgileri silinir, cihazlar yeniden kurulur. TCK 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürütülen veri ihlali dosyalarında sonucu belirleyen unsur, ihlalin fark edildiği ilk saatlerde atılan adımlardır. Aşağıdaki başlıklar bu erken dönem delil zincirine odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
- Etkilenen sistemler kapatılmadan, mevcut durum imaj alınarak korunur.
- Sunucu ve güvenlik duvarı kayıtlarının otomatik silinmesi geçici olarak durdurulur.
- Erişim ve yetki değişiklikleri, kim tarafından yapıldığı bilgisiyle listelenir.
- Olayın fark edildiği an, saat bilgisiyle birlikte tutanağa geçirilir.
- Hizmet sağlayıcılardan kayıt talebi yazılı olarak iletilir.
Bütünlüğün Gösterilebilir Olması
Dijital delilin en zayıf noktası, sonradan değiştirilmediğinin ispat edilememesidir. Bu nedenle kopya alınırken özet değerlerinin kaydedilmesi, kopyanın kim tarafından ne zaman alındığının tutanaklanması ve orijinal ortamın ayrı saklanması gerekir. Bu adımlar atlanırsa, teknik olarak doğru bir bulgu bile karşı tarafın itirazı karşısında tartışmalı hâle gelir.
Ekran Görüntüsünün Sınırı
Uygulamada en sık başvurulan yöntem ekran görüntüsü almaktır; ancak tek başına ekran görüntüsü, içeriğin kaynağını ve zamanını göstermez. Bu nedenle içeriğin bulunduğu adres, erişim tarihi ve mümkünse noter aracılığıyla yapılan tespit birlikte kullanılmalıdır. İçerik kaldırılmadan önce tespit yapılması, sonraki tüm aşamaların temelini oluşturur.
Paralel Yürüyen Süreçleri Ayırmak
Bir veri ihlali aynı anda birden çok sürece yol açabilir: yetkisiz erişim nedeniyle ceza soruşturması, kişisel verilerin korunması bakımından idari süreç ve zarar doğmuşsa tazminat talebi. Bu süreçlerin delil ihtiyaçları örtüşse de aynı değildir. Ceza dosyasında failin belirlenmesi öne çıkarken, tazminat tarafında zararın miktarı ve ihlalle bağı ispat edilmelidir. Bu ayrım baştan yapılmazsa toplanan delil bir süreçte yeterli, diğerinde eksik kalır.
Log Sürelerinin Yarattığı Zaman Baskısı
Erişim kayıtlarının saklanma süresi sınırlı olduğundan, aylar sonra yapılan başvurularda kritik kayıtlar artık bulunamayabilir. Bu nedenle hizmet sağlayıcıya yönelik talepler, şikâyet dilekçesiyle eş zamanlı olarak yapılmalı ve hangi tarih aralığının istendiği açıkça belirtilmelidir.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Sistem mimarisi, ihlalin türü ve etkilenen veri kategorisi değiştikçe izlenecek teknik ve hukuki yol da değişeceğinden, olayın hemen ardından hukuki ve teknik desteğin birlikte alınması yerinde olur.