Bir veri ihlalinin ardından mağdur tarafın önünde tek bir yol yoktur; üç ayrı hat aynı anda açıktır ve her biri farklı mercie, farklı sonuca gider. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bir arada okunduğunda, tazminat talebinin bu hatların hangisinde yürütüleceği netleşir. Aşağıda bu ayrımı ve mahkeme seçimini ele alıyoruz.
Üç hat, üç ayrı muhatap
- Ceza hattı: Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin ele geçirilmesi veya yayılması iddiası Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetin konusudur.
- İdari hat: Veri sorumlusunun yükümlülüklerini ihlal ettiği iddiası, KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kurul'a şikâyet biçiminde ilerler.
- Özel hukuk hattı: Maddi ve manevi tazminat talebi, bu iki hattan bağımsız olarak açılabilen bir davanın konusudur.
Üçünü aynı dilekçede birleştirmeye çalışmak, en sık görülen usul hatasıdır.
Tazminat davasında mahkeme ve yetki
Kişilik haklarının ihlaline dayanan tazminat talepleri genel hükümlere göre görülür; yetki bakımından davalının yerleşim yeri kadar, haksız fiilin işlendiği veya zararın doğduğu yer de gündeme gelir. Kişilik hakkı internet yoluyla ihlal edilmişse, zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabilmesi ayrıca düzenlenmiştir. Veri sorumlusunun tüzel kişi olduğu hâllerde, muhatabın ticaret sicilindeki unvanı ile web sitesinde görünen marka adının farklı olabileceği unutulmamalıdır; dava yanlış tüzel kişiye yöneltilirse husumet itirazıyla karşılaşılır.
İçeriğin kaldırılması ayrı bir yoldur
Yayılmış verinin erişime kapatılması, tazminattan bağımsız ve çok daha hızlı bir hattır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içerikten çıkarma talepleri sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve kısa sürede karara bağlanır. Bu yolun tazminat davasından önce işletilmesinin iki faydası vardır: zarar büyümeden durdurulur ve verilen karar, sonraki tazminat dosyasında ihlalin varlığını gösteren bir belge olur. Talep edilirken URL'lerin tek tek ve tarihli biçimde listelenmesi gerekir.
Sulh teklifi ve ibra metnindeki tuzak
Veri sorumlusu kuruluşlar, olay duyulmadan önce hızlı bir ödeme teklifiyle gelebilir. Buradaki karar, teklif edilen tutarla değil ihlalin devam eden etkisiyle ölçülmelidir: veri hâlâ dolaşımdaysa zarar sürüyor demektir ve tek seferlik bir ödemeyle kapatılan dosya, ileride ortaya çıkacak kullanımlar için de kapanmış olur. İmzalanacak metinde ibranın hangi olayı, hangi tarihe kadar kapsadığı; içerik kaldırma taahhüdünün süresi ve yerine getirilmemesi hâlinde ne olacağı yazılı olmalıdır. Ayrıca özel hukuktaki sulh, ceza hattındaki şikâyetin sonucunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Not
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; ihlalin kapsamı, veri türü ve muhatabın niteliği değiştikçe izlenecek yol da farklılaşır. Somut olayınız için hukuki destek almanız önerilir.