Sözleşmeye konu edimin ayıplı ifa edilmesi, TBK bakımından alıcıya bir dizi seçimlik hak verir. Ancak bu haklar mahkeme önüne getirilmeden önce çoğu dosyada bir ara durak vardır: arabuluculuk. Bu adımın atlanması ya da hatalı yürütülmesi, esasa hiç girilmeden dosyanın usulden reddine yol açar.
Hangi Ayıp Uyuşmazlığı Arabuluculuğa Tabi?
Belirleyici olan uyuşmazlığın niteliğidir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Tüketici işlemi söz konusuysa TKHK kendi düzenlemesine göre işler ve tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar bu kapsamın dışında kalır. Sözleşmeden dönme, ayıbın giderilmesi veya tespit talepleri gibi para alacağı niteliğinde olmayan istemler ise ayrı değerlendirilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, talebin "para alacağı mı, yoksa başka bir istem mi" olduğunu netleştirmektir.
Arabuluculuk Öncesi Hazırlık Listesi
- Sözleşme metni, ekleri ve teknik şartname
- Teslim/ifa tutanakları ve varsa kabul kaydı
- Ayıbın tespit edildiği tarih ve muayene kaydı
- Ayıp ihbarının yapıldığını gösteren yazılı bildirim
- Zararın hesabına ilişkin fatura, teklif ve onarım bedeli belgeleri
- Karşı tarafın ticaret sicil ve yetkili temsilci bilgileri
Yanlış Büro, Yanlış Taraf: Süreci Baştan Sakatlayan İki Hata
Arabuluculuk başvurusu yetkili arabuluculuk bürosuna yapılır. Yetkisiz büroya yapılan başvuruda karşı taraf yetki itirazında bulunursa süreç yeniden kurulmak zorunda kalır. İkinci sık hata, başvuruda karşı tarafın hatalı gösterilmesidir: fiilen görüşme yapılan kişi ile sözleşmenin tarafı olan tüzel kişi çoğu zaman aynı değildir. Davada husumet yönelttiğiniz kişi ile arabuluculukta karşı taraf olarak gösterdiğiniz kişi örtüşmediğinde, dava şartı yerine getirilmemiş sayılabilir.
Görüşme Masasında Ne Yapmalı?
- Talep tutarı ve dayanağı yazılı olarak sunulur; sözlü pazarlıkla yetinilmez.
- Kısmi anlaşma ihtimali için taleplerin bölünebilir kalemleri önceden ayrılır.
- Anlaşma sağlanırsa, ödeme takvimi ve temerrüt sonuçları tutanağa açıkça yazılır.
- İcra edilebilirlik şerhi konusunun nasıl çözüleceği görüşmede kararlaştırılır.
- Anlaşamama halinde son tutanak ve eklerinin tam nüshası alınır.
Süre Boyutu
Arabuluculuğa başvuru ile süreç arasındaki zamanın zamanaşımı ve hak düşürücü süreler üzerindeki etkisi ayrıca hesaplanmalıdır. Ayıp ihbarının gecikmesi, arabuluculuk masasında en çok kullanılan karşı argümandır.
Son Söz
Ayıp uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman sözleşmenin kendi metnidir. Bu yazı genel bir çerçeve sunar; başvuru yolunu ve muhatabı belirlemeden önce sözleşmenizin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.