Ayıplı ifadan doğan uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen şey çoğu zaman talebin haklılığı değil, o talebin ne zaman ve nereye yöneltildiğidir. Borçlar ve Sözleşmeler alanında arabuluculuk aşaması, doğru kurgulandığında hızlı çözüm; yanlış kurgulandığında ise davanın usulden reddine giden bir eşiktir.
Önce Bildirim, Sonra Talep
TBK sisteminde alıcının ya da iş sahibinin ifayı gözden geçirmesi ve ayıbı karşı tarafa bildirmesi beklenir. Bildirimin yapıldığını ispat edebilir olmak, ayıbın varlığını ispat etmek kadar önemlidir. Bu nedenle telefon görüşmesiyle yetinilmemeli, bildirim yazılı ve tarihi sabitlenebilir bir kanaldan yapılmalıdır. Gizli ayıp ile açık ayıp arasındaki ayrım, bildirim anını ve dolayısıyla tüm takvimi kaydırır.
Arabuluculuk: Seçimlik mi, Dava Şartı mı
Bu soru atlandığında dosya en baştan sakatlanır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde, uyuşmazlığın ticari nitelikte olması hâlinde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır; tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda ise TKHK kapsamındaki kendi başvuru yapısı devreye girer. Ayıba bağlı olarak sözleşmeden dönme gibi para alacağı dışındaki talepler ileri sürülüyorsa değerlendirme yeniden yapılmalıdır. Karma talep kuruyorsanız, her kalem için ayrı ayrı kontrol şarttır.
Son Tutanaktan Sonraki Kritik Aralık
- Arabuluculuk son tutanağının tarihi ve anlaşma/anlaşmama kaydı okunur.
- Anlaşma sağlanmışsa tutanağın icra edilebilirliği ayrıca ele alınır.
- Anlaşmama hâlinde dava dilekçesine son tutanağın aslı veya örneği eklenir.
- Zamanaşımının arabuluculuk süresince işlemediği dikkate alınarak yeni son gün hesaplanır.
Yanlış Adrese Yapılan Başvurunun Bedeli
Ticari nitelikte sayılan bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açmak, arabuluculuk şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle usulden retle sonuçlanabilir. Tersine, dava şartı olmayan bir uyuşmazlıkta zorunluymuş gibi hareket etmek de gereksiz zaman ve masraf doğurur. HMK bakımından yetkili ve görevli yargı yerinin belirlenmesi ise ayrı bir başlıktır; sözleşmede yetki kaydı varsa geçerliliği ayrıca tartışılmalıdır.
Kapanış Notu
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve ayıbın türü sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, başvurudan önce dosyanızın özelinde hukuki görüş almanız önerilir.