Ayıp iddiasına dayanan uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, ne zaman ve nasıl bildirildiğinde düğümlenir. Ayıp hükümlerinin işletilebilmesi için gereken delil, ürünün bozuk olduğunu gösteren fotoğraf değil; ayıbın karşı tarafa usulüne uygun biçimde iletildiğini gösteren kayıttır. TBK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu tartışmada, tüketici sıfatı varsa TKHK'nın koruyucu hükümleri de devreye girer.
Gizli Ayıp ve Açık Ayıp Ayrımının Pratik Sonucu
Teslim anında olağan bir gözden geçirmeyle fark edilebilecek eksiklikler ile ancak kullanımla ortaya çıkan kusurlar farklı sonuçlara bağlanır. Bu ayrım, ihbarın zamanında yapılıp yapılmadığı değerlendirmesini doğrudan etkiler. Bu nedenle dosya kurulurken önce ayıbın niteliği belirlenmeli, sonra ihbar zamanı buna göre savunulmalıdır. Teslim tutanağına "görülerek teslim alındı" ibaresi konulmuş olması, gizli ayıp iddiasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İhbarı İspatlayan Kayıtlar
- Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname ve tebliğ şerhi
- Kurumsal e-posta yazışması ve karşı tarafın cevabı
- Servis kayıt formu, arıza kabul fişi ve iade talep numarası
- Satıcının çözüm önerdiği mesajlaşmalar; bunlar ayıbın kabulüne karine oluşturabilir
- Aynı üründe tekrarlayan arızayı gösteren birden fazla servis kaydı
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Ayıp uyuşmazlıklarının merkezinde çoğu zaman teknik inceleme yer alır. İncelemenin sağlıklı yapılabilmesi için ürünün ayıbı doğuran hâliyle korunması gerekir. Ürün tamir ettirildikten, parçası değiştirildikten veya kullanılmaya devam edildikten sonra yapılan inceleme, kusurun kaynağını belirleyemeyebilir. Onarım kaçınılmazsa, öncesinde tarihli fotoğraf ve tespit kaydı alınmalı; değiştirilen parçalar saklanmalıdır.
Seçimlik Hakların Doğru Kullanımı
- Talep, baştan tek bir hakka kilitlenmeden önce ayıbın onarılabilir olup olmadığı değerlendirilir.
- Seçilen hak, karşı tarafa açık ve yazılı biçimde bildirilir.
- Bedel iadesi isteniyorsa ödemeye ilişkin belgeler eksiksiz toplanır.
- Ayıbın doğurduğu ek zararlar varsa, bunlar ayrı kalem olarak ve belgeye dayalı biçimde istenir.
- Karşı tarafın makul sürede çözüm üretmemesi hâlinde bu durum yazılı olarak tespit edilir.
Sözleşme Metninin Sessiz Kaldığı Noktalar
Bazı sözleşmelerde ayıp bildirimi için özel usuller ya da sorumluluğu sınırlayan kayıtlar bulunur. Bu kayıtların her koşulda geçerli sayılmayacağı, özellikle karşı tarafın tüketici olduğu ilişkilerde tartışmalıdır. Buna rağmen sözleşmedeki bildirim usulüne uyulması, ileride "usulüne uygun ihbar yapılmadı" savunmasının önünü keser.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir. Ayıp iddiasında sürelerin işleyişi ve seçilecek hak, sözleşmenin türüne ve tarafların sıfatına göre değiştiğinden, somut olayınız için ayrıca hukuki görüş almanız uygun olur.