Satın alınan bir malın veya teslim edilen bir işin sözleşmeye aykırı çıkması hâlinde alıcının hakları, ihbar külfetinin yerine getirilmesine bağlıdır. TBK ve HMK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, ayıbın karşı tarafa zamanında ve ispatlanabilir biçimde bildirilip bildirilmediğinde düğümlenir.
Gözden geçirme ve bildirim külfeti
Alıcı, teslim aldığı malı işlerin olağan akışına göre incelemek ve tespit ettiği aykırılığı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Bu külfetin yerine getirilmemesi, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Ticari ilişkilerde inceleme ve bildirim beklentisi daha sıkı yorumlanır; bu nedenle teslim tarihinin ve inceleme anının kaydı ayrıca önem taşır.
Açık ayıp ile gizli ayıp farkı delil setini değiştirir
Gözle görülebilen bir aykırılık söz konusuysa teslim anına ait fotoğraf, tutanak ve teslim belgesi belirleyicidir. Kullanımla ortaya çıkan gizli ayıplarda ise ayıbın ne zaman fark edildiği, fark edildikten sonra ne kadar sürede bildirildiği ve ayıbın kullanım hatasından kaynaklanmadığı gösterilmelidir. İkinci ihtimalde teknik rapor, dosyanın omurgasını oluşturur.
İhbarı hangi kanal ispatlar?
- Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname ve tebliğ şerhi
- Kayıtlı elektronik posta üzerinden yapılan bildirim
- İadeli taahhütlü posta ve teslim bildirimi
- Karşı tarafın cevap verdiği e-posta yazışmaları
- Taraf temsilcilerinin imzaladığı tespit tutanakları
Dava açmadan önce delil tespiti
Ayıp iddiasına konu mal onarılacak, iade edilecek veya kullanılmaya devam edilecekse mevcut durum kısa sürede değişir. Bu durumda mahkemeden delil tespiti istenmesi, sonradan yapılacak incelemenin dayanağını korur. Tespit talebinde neyin, hangi soruya cevap verecek şekilde inceleneceğinin yazılması, raporun kullanılabilirliğini belirler.
Seçimlik hakkın belirlenmesi
Onarım, bedel indirimi, ayıpsız benzeriyle değişim veya sözleşmeden dönme talepleri farklı sonuçlar doğurur ve her biri farklı bir hesap gerektirir. İhbar metninde hangi hakkın kullanıldığının belirtilmesi, karşı tarafın cevabını da somutlaştırır ve uyuşmazlığın çerçevesini erken çizer. Talebin sonradan değiştirilmesi mümkün olsa bile, ilk bildirimdeki belirsizlik süreci uzatan ve karşı tarafa savunma imkânı yaratan bir unsurdur.
Genel bilgilendirme
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve teslim koşulları sonucu değiştirebilir. İhbar süresi işlemeye başlamadan bir hukukçuya danışılması hak kaybını önler.