Zarara uğrayan tarafın en sık yaptığı hata, karşı tarafla yürüttüğü uzun yazışmaları hukuki bir adım sanmaktır. Oysa çoğu yazışma zamanaşımını kesmez ve sürecin sonunda talep, esasına hiç girilmeden reddedilebilir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, ihbar ile tazminat talebinin nasıl birbirine bağlanacağını ele alır.
İhbar Nedir, Ne Değildir?
İhbar, karşı tarafı bir olgudan haberdar etme veya bir yükümlülüğü yerine getirmeye çağırma işlemidir. Ayıp ihbarı, temerrüt ihtarı ve fesih bildirimi birbirinden farklı sonuçlar doğurur. Temerrüt ihtarı borçluyu gecikme faizi bakımından sorumlu kılarken, ayıp ihbarı seçimlik hakların korunmasını sağlar. Buna karşılık hiçbiri tek başına zamanaşımını kesmez; zamanaşımını kesen sebepler kanunda ayrıca sayılmıştır ve dava açmak, icra takibi başlatmak ya da borcun ikrarı bunların başında gelir.
Zamanaşımı Haritasını Baştan Çizin
- Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen uzun süre birlikte gözetilir
- Sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerde genel süre esas alınır; bazı sözleşme tipleri için özel süreler öngörülmüştür
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir
- Tüketici işlemlerinde TKHK kapsamındaki özel süreler ve ayıbın gizlenmesi hâline ilişkin istisnalar ayrıca değerlendirilir
Zararı Kalemlere Ayırmadan Talep Yazmayın
- Fiilî zarar, yoksun kalınan kâr ve gider kalemlerini ayrı başlıklarda gösterin.
- Her kalemi bir belgeyle eşleştirin; eşleşmeyen kalemi talepten çıkarın ya da ayrıca gerekçelendirin.
- Manevi tazminat talebini olayın ağırlığı ve tarafların durumuyla ilişkilendirerek yazın.
- Miktarın belirlenmesi için karşı taraftaki veya üçüncü kişideki belgelerin celbini talep edin.
- Faiz başlangıcını ve türünü açıkça belirtin.
İlliyet Bağının Görünmeyen Zayıflığı
Dosyaların önemli bölümünde zarar da kusur da gösterilir; ancak ikisi arasındaki bağ tartışmalı kalır. Araya giren üçüncü kişi davranışı, zarar görenin kendi ihmali veya olayın seyrini değiştiren dış etken savunma olarak ileri sürüldüğünde, dosyada bu ihtimalleri dışlayan teknik değerlendirme bulunmuyorsa talep kısmen karşılıksız kalır. Bu nedenle olay yerine, ürüne veya sürece ilişkin tespit imkânı varsa erken kullanılmalıdır.
Belirsiz Alacak Tercihinin Sonuçları
Zararın miktarı dava anında tam olarak belirlenemiyorsa hangi dava türünün seçileceği, hem harç hem de zamanaşımı bakımından farklı sonuçlar doğurur. Bu tercih dosyanın başında yapılmalı ve gerekçesi dilekçede açıklanmalıdır; sonradan yapılan düzeltmeler her zaman mümkün olmayabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenizin türü ve zararın niteliği süreleri değiştirebileceğinden, talep mektubunu göndermeden önce hukuki görüş almanız yerinde olur.