Teslim edilen edimin sözleşmeye uygun olmadığı iddiası, tarafların önce sözleşme metnine, sonra o metnin nasıl yorumlanacağına dönmesini gerektirir. Bu rehber, ayıp iddiasında yetkili mahkemenin belirlenmesini ve sözleşme yorumunun hangi yazılı izlere dayandığını ele alır.
Uyuşmazlığın Niteliği Yolu Belirler
İlişkinin tarafları tacir ise uyuşmazlık ticari dava niteliği taşır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Taraflardan biri tüketici konumundaysa TKHK hükümleri ve tüketici yargı yolu devreye girer. Bu ayrım yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden sonuçlanabilir. Alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklara ilişkin dava şartı arabuluculuk kuralının uygulanıp uygulanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Yetki Sözleşmesinin Geçerliliği
TBK ve HMK çerçevesinde tacirler arasında yetki sözleşmesi yapılabilir; ancak bu imkân her ilişki için geçerli değildir. Sözleşmedeki yetki kaydının geçerli olup olmadığı, tarafların sıfatına ve kaydın açıklığına göre değerlendirilir. Genel işlem koşulu niteliğindeki hükümler bakımından ise ayrıca denetim gündeme gelir.
Sözleşme Yorumunda Bakılan Yerler
Metin tek başına yeterli olmadığında, tarafların gerçek ve ortak iradesi araştırılır. Bu araştırmada şu unsurlar ağırlık taşır:
- Sözleşme öncesi yazışmalar, teklif ve şartname metinleri
- Teknik ek ve spesifikasyon belgeleri
- Tarafların sözleşme sonrası fiilî uygulaması ve kabul davranışları
- Aynı taraflar arasındaki önceki işlemlerin seyri
- Ödeme ve teslim tutanaklarındaki kayıtlar
Ayıp İhbarının İzi
Ayıp iddiasında en sık kaybedilen nokta, muayene ve ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiğinin gösterilememesidir. Telefonla yapılan bildirimler sonradan tartışmalı hâle gelir. Bildirimin yazılı, tarihli ve karşı tarafa ulaştığı doğrulanabilir bir kanaldan yapılması, uyuşmazlığın kapsamını daraltır. Gizli ayıp iddiasında ise ayıbın ne zaman fark edildiği ayrıca ortaya konmalıdır.
Talep Kalemlerinin Kurgusu
Ayıba bağlı seçimlik haklar birbirinin alternatifidir; bedelden indirim, onarım, ayıpsız misliyle değişim ve sözleşmeden dönme talepleri aynı anda ve çelişkili biçimde ileri sürüldüğünde dilekçe zayıflar. Talebin hangi hakka dayandığı açık yazılmalı, zarar kalemleri ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Bu içerik genel bilgi sunar; sözleşme metniniz, tarafların sıfatı ve teslim süreci sonucu değiştirir. Talep oluşturmadan önce sözleşmenin bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlı olacaktır.