Teslim edilen mal veya sunulan hizmet sözleşmede kararlaştırılan nitelikleri taşımıyorsa, alıcının elinde birden fazla seçimlik hak bulunur. Ancak bu hakları kullanmadan önce cevaplanması gereken usul sorusu şudur: uyuşmazlık doğrudan mahkemeye mi taşınacak, yoksa önce arabulucuya mı gidilecek? Yanlış tercih, dilekçenin dava şartı yokluğundan usulden reddine yol açar.
İlişkinin türü yolu belirler
Aynı ayıp iddiası, tarafların sıfatına göre farklı rejimlere tabi olur. İki tacir arasındaki mal alımı TTK ve TBK ekseninde ticari uyuşmazlık sayılırken, nihai kullanıcı konumundaki alıcı bakımından TKHK hükümleri devreye girer. Ticari nitelikteki konusu para alacağı ve tazminat olan davalarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Tüketici uyuşmazlıklarında da tüketici mahkemesinde görülecek davalar için arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüş, hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar bu kapsamın dışında tutulmuştur.
Ayıp bildirimi arabuluculuktan öncedir
Arabuluculuk süreci, muayene ve bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Ticari satımlarda ayıbın süresinde ihbar edilmemesi, malın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle uyuşmazlığın ilk günü arabulucu arayışıyla değil, ayıbın yazılı ve tarihli biçimde karşı tarafa bildirilmesiyle geçmelidir.
Arabuluculuk görüşmesine nasıl gidilir
- Talep, tutar ve hukuki sebep tek sayfada özetlenir.
- Ayıbın varlığını gösteren teknik tespit veya fotoğraflı rapor hazırlanır.
- Onarım, değişim, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme seçenekleri arasında öncelik sırası belirlenir.
- Kabul edilebilir asgari çözüm önceden saptanır, görüşme masasında belirlenmez.
- Anlaşma sağlanırsa metnin icra edilebilirliği açısından kontrol edilmesi sağlanır.
Delil eksikliğinin bedeli
Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dosya mahkemeye taşınır ve o aşamada ayıbın teslim anında mevcut olup olmadığı tartışılır. Malın kullanılmaya devam edilmesi, tamir için karşı tarafa hiç gönderilmemiş olması veya delil tespiti yaptırılmaması bu tartışmayı zayıflatır. Özellikle kullanımla aşınan ürünlerde, uyuşmazlık büyümeden bağımsız bir tespit yaptırılması sonucu belirleyebilir.
Yetkili mahkeme
Anlaşmazlık davaya dönüştüğünde HMK'nın yetki kuralları uygulanır; sözleşmeden doğan davalarda ifa yerinin bulunduğu mahkeme de gündeme gelir. Tüketici sıfatı bulunan tarafın kendi yerleşim yerindeki mahkemeye başvurabilmesi ise ayrı bir kolaylık sağlar.
Bu içerik yalnızca genel yönlendirme amacı taşır. Sözleşmenin metni, tarafların sıfatı ve ayıbın niteliği izlenecek usulü değiştirebileceğinden, süreç başlamadan önce hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.