Sözleşmeye aykırı davranış nedeniyle uğranılan zararın tazmini istenirken üç soru sırayla cevaplanmalıdır: dava hangi mahkemenin görev alanına girer, hangi yerde açılabilir ve zarar hangi belgelerle rakama dönüştürülür. TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK, bu üç sorunun çerçevesini birlikte belirler.
Önce Görev: Ticari mi, Tüketici mi, Genel mi?
Aynı içerikteki bir sözleşme ihlali, tarafların sıfatına göre farklı mahkemelerde görülür. Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili bir uyuşmazlıkta ticari dava niteliği öne çıkarken, taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyorsa tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin özel düzen devreye girer. Diğer hâllerde genel görevli mahkeme yetkilidir. Görev kuralı kamu düzenindendir; taraflar sözleşmeyle değiştiremez ve mahkeme kendiliğinden dikkate alır.
Yetki Seçenekleri ve Yetki Sözleşmesinin Sınırı
Genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalarda ayrıca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir. Ticari nitelikteki ilişkilerde taraflar belirli koşullarla yetkili mahkemeyi kararlaştırabilir. Ancak tüketici işlemlerinde bu tür kayıtların, tüketicinin kendi yerleşim yerindeki mercie başvurma imkânını ortadan kaldırmadığı unutulmamalıdır.
Zararı Rakama Dönüştürmek
Tazminat taleplerinde en sık görülen eksiklik, ihlalin ispatlanmasına rağmen zararın miktarının gösterilememesidir. Talep kalemleri ayrıştırılarak kurulmalı ve her kalem bir belgeye bağlanmalıdır:
- Sözleşme bedeli ve yapılan ödemeleri gösteren dekontlar
- İhlal nedeniyle katlanılan ek masraf faturaları
- İkame tedarik yapıldıysa alternatif teklif ve sözleşmeler
- Yoksun kalınan kazancı destekleyen sipariş, ciro veya üretim kayıtları
- Temerrüde düşüren ihtar ve tarihini gösteren tebligat belgeleri
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak hesaplanamıyorsa, talebin hangi dava türüyle ileri sürüleceği ayrı bir teknik tercihtir. Yanlış tercih, sonradan yapılacak artırımın kabul edilmemesine veya zamanaşımı savunmasının etkili hâle gelmesine yol açabilir. Bu nedenle miktarın belirlenebilir olup olmadığı, dilekçe hazırlanmadan önce değerlendirilmelidir.
İhtarın Stratejik Değeri
Temerrüt anını sabitleyen ihtar, hem faizin başlangıcı hem de karşı tarafın savunmasının sınırlanması bakımından belirleyicidir. İhtar metninde talebin ne olduğu ve verilen sürenin açıkça yazılması, sonraki aşamada dosyanın omurgasını oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin özel hükümleri ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Talep kurgunuzu netleştirmeden önce belgelerinizi bir hukukçuyla gözden geçirmeniz uygun olur.