Sözleşme konusu edimin ayıplı ifa edilmesi halinde tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, karşılığının nasıl hesaplanacağında düğümlenir. TBK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, talebin baştan hangi yönteme göre kurulduğu davanın seyrini belirler. Bu rehber, tazminat hesabının nasıl temellendirileceğine, bilirkişi raporuna itirazın nasıl yazılacağına ve talep artırımının nasıl planlanacağına odaklanır.
Muayene ve İhbar Külfeti Atlanmamalı
Ayıba dayalı talepler, teslim alınan edimin gözden geçirilmesi ve ayıbın karşı tarafa bildirilmesi külfetine bağlıdır. Bu adım yerine getirilmediğinde, esasa girilmeden talep zayıflar. Bildirimin yazılı yapılması ve içeriğinde ayıbın somut biçimde tarif edilmesi gerekir. Gizli ayıplarda ise fark edildiği anın belgelenmesi önem kazanır; bu nedenle kusurun ortaya çıktığı tarihte alınan fotoğraf, servis kaydı veya üçüncü kişi raporu saklanmalıdır.
Hesap Yöntemini Seçmek
Ayıplı ifada talebin kurulabileceği birkaç eksen vardır ve bunlar farklı sonuçlar doğurur:
- Ayıbın giderilmesi için gereken onarım bedeli üzerinden hesap
- Ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki farka dayalı bedel indirimi
- Sözleşmeden dönme halinde karşılıklı iadelerin çözümlenmesi
- Ayıp nedeniyle uğranılan diğer zararların ayrıca istenmesi
Dilekçede yöntem açıkça belirtilmediğinde, teknik inceleme farklı bir eksende yapılabilir ve rapor talebi karşılamayabilir. Bu nedenle hesap yöntemi, dava dilekçesinde gerekçesiyle birlikte yazılmalıdır.
Delil Eksikliğinin Hesabı Nasıl Küçülttüğü
Zararın miktarı, sunulan belgelerin sınırını aşamaz. Onarım için ödenen tutarlar faturalandırılmadığında, kullanım kaybı süresi kayıtla gösterilmediğinde ya da ürünün ayıpsız halinin değeri belgelenmediğinde hesap daralır. Ticari ilişkilerde ayrıca, ayıp nedeniyle gerçekleşemeyen işlerin yazışmalarla ortaya konması gerekir; sadece "iş kaybettim" beyanı karşılık bulmaz. TKHK kapsamına giren bir tüketici işlemi söz konusuysa, ispat yükünün dağılımı ve başvurulacak mercii ayrıca değerlendirilmelidir.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Nasıl Yazılır
Rapor geldiğinde yapılan en yaygın hata, sonuca genel biçimde itiraz etmektir. Etkili bir itiraz dilekçesi rapordaki maddelere tek tek bağlanır: hangi verinin dikkate alınmadığı, hangi belgenin incelenmediği, hangi tarihteki değerin esas alınması gerektiği ve hesabın hangi kaleminde yöntem hatası bulunduğu ayrı başlıklarda gösterilir. İtiraz süresi kısadır ve süresinde yapılmayan itiraz, raporun benimsenmesi sonucunu doğurabilir. Gerekirse HMK'nın izin verdiği çerçevede alınmış bir uzman görüşü de dosyaya sunulabilir.
Talep Artırımı ve Faiz
Hesabın rapor sonrasında yükselmesi ihtimaline karşı dava, belirsiz alacak veya kısmi dava biçiminde açılmışsa talep artırımı yapılabilir. Faiz türü ve başlangıç tarihi de baştan doğru istenmelidir; temerrüdün hangi tarihte oluştuğu, ihtarnamenin tebliğine göre belirlenir. Bu noktaların dilekçede eksik bırakılması, kazanılan davada dahi alacağın küçülmesine yol açar.
Genel Uyarı
Sözleşme metni, tarafların sıfatı ve edimin niteliği hesabın yöntemini değiştirebilir. Bu içerik genel bilgi sunar; talebinizi oluşturmadan önce sözleşmenizin ve belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.