Tazminat dosyalarında davanın kaybedilmesi her zaman haksızlıktan kaynaklanmaz; çoğu zaman talebin yanlış hesaplanmasından, yanlış kalem altında istenmesinden veya faiz başlangıcının hatalı gösterilmesinden kaynaklanır. Sözleşme ilişkisinden doğan taleplerde hesabın kurulması, hukuki nitelendirmeden ayrı düşünülemez.
Zararı Doğru Kalemlere Ayırmak
TBK sistematiğinde sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar ile sözleşmenin geçersizliği hâlinde istenebilecek zarar farklıdır. Birincisinde sözleşme ayakta tutularak ifa menfaati istenirken, ikincisinde sözleşmeye güvenilerek yapılan masraflar gündeme gelir. Aynı dosyada her ikisinin birlikte istenmesi, çoğu zaman kalemlerin birbirini tüketmesine ve talebin bir bölümünün reddine yol açar.
Hesap Kurulurken Kontrol Edilecekler
- Fiili zarar ile yoksun kalınan kâr ayrı ayrı gösterildi mi?
- Zararın hesabında hangi tarih esas alındı; sözleşme tarihi mi, ifa tarihi mi, dava tarihi mi?
- Cezai şart kararlaştırılmışsa bu, zararın yerine mi geçiyor yoksa aşan kısım ayrıca istenebiliyor mu?
- Zarar görenin zararı azaltma yönünde makul adımları atıp atmadığı belgelenebiliyor mu?
- Ödenen kalemler ve elde edilen menfaatler mahsup edildi mi?
Dava Türü ve Faiz Tercihi
- Zarar başlangıçta hesaplanamıyorsa belirsiz alacak davası, hesaplanabiliyor fakat riski sınırlamak isteniyorsa kısmi dava tercih edilir; yanlış tercih sonradan ıslahla düzeltilse bile zamanaşımı tartışması doğurabilir.
- Faiz başlangıcı temerrüdün oluştuğu ana bağlıdır; ihtarname çekilmişse tebliğ tarihi, çekilmemişse dava tarihi esas alınır.
- Faiz türü dilekçede açıkça yazılmalıdır; talep edilmeyen faize kural olarak hükmedilmez.
- Tüketici sıfatı varsa TKHK kapsamındaki özel hükümler ve görevli mahkeme ayrıca kontrol edilir.
Bilirkişi Raporu Geldiğinde
Hesap raporları dosyanın en kritik belgesidir ve HMK uyarınca taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Etkili itiraz, raporun sonucuna genel olarak karşı çıkmakla değil, hangi verinin hangi sayfada yanlış alındığını göstermekle olur. Hangi belgenin dikkate alınmadığı, hangi tarihin yanlış esas alındığı ve hangi kalemin mükerrer sayıldığı madde madde yazılmalı, gerekiyorsa ek rapor veya yeni heyet talebi aynı dilekçede ileri sürülmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; her sözleşme ilişkisinin zarar yapısı farklı olduğundan, talep kalemleri belirlenmeden önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.