Tazminat talebinizin karşısına çıkan en sert savunma çoğu zaman esasa değil, süreye ilişkindir: alacağın zamanaşımına uğradığı ileri sürülür. Bu savunma dosyayı tek başına bitirebileceği gibi, doğru kurgulanmış bir karşı argümanla etkisiz de kalabilir. Bu rehber, zamanaşımı def'ine karşı hangi başlıkların hangi sırayla ileri sürüleceğini ve hangi belgenin bu tartışmayı kazandırdığını ele alıyor.
Önce Sürenin Başladığı Anı Tartışın
Zamanaşımı tartışmasında ilk cephe sürenin uzunluğu değil, başlangıcıdır. Türk Borçlar Kanunu ekseninde haksız fiile dayanan taleplerde süre, kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesiyle işlemeye başlar; sözleşmeye dayanan taleplerde ise muacceliyet anı esas alınır. Zararın sonradan ortaya çıktığı, gizli ayıbın belirli bir tarihte fark edildiği ya da sorumlunun kimliğinin ancak bir soruşturma sonucunda öğrenildiği hâllerde başlangıç ileri bir tarihe taşınabilir. Bu iddianın sözle değil, tarihli bir belgeyle desteklenmesi gerekir.
Kesilme ve Durma Sebeplerini Tek Tek Tarayın
Süre işlemeye başlamış olsa bile araya giren işlemler onu yeniden başlatabilir. Dosyada aranması gereken kalemler şunlardır:
- Borçlunun borcu kabul anlamına gelen beyanı, kısmi ödemesi veya hesap mutabakatı
- Daha önce başlatılmış icra takibi ve buna ilişkin ödeme emri
- Açılmış ve görevsizlik ya da yetkisizlikle sonuçlanmış bir dava
- Dava şartı olan arabuluculuk başvurusunun yapıldığı tarih
- Taraflar arasında yürütülen ve borcun varlığını teyit eden yazışmalar
Bu kalemlerin her biri için tarihi belgeleyen evrak dilekçeye eklenmelidir; sonradan sunulan belge çoğu zaman tartışmayı uzatır.
Fiil Aynı Zamanda Suç Oluşturuyorsa
Haksız fiil aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa, ceza kanunundaki daha uzun sürenin tazminat talebine uygulanması gündeme gelir. Bu ihtimalin ileri sürülebilmesi için eylemin suç niteliği somut biçimde ortaya konmalı, varsa soruşturma veya kovuşturma dosyasının numarası ve aşaması bildirilmelidir. Ceza dosyasındaki tespitler, hukuk dosyasında zararın ispatını da kolaylaştırır.
Tazminat Hesabını Baştan Belirsiz Bırakmayın
Zamanaşımı savunması aşıldığında sıra hesaba gelir. Talebin kalem kalem ayrıştırılması, hangi kalemin hangi belgeye dayandığının gösterilmesi ve faizin başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesi gerekir. Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda TKHK kapsamındaki özel düzenlemelerin, usule ilişkin adımlarda ise HMK'nın belirlediği çerçevenin ayrıca gözetilmesi gerekir. Belirsiz alacak ya da kısmi talep tercihinin dosyanın başında doğru yapılması, sonraki artırım imkânını korur.
Genel Uyarı
Zamanaşımı, çoğu dosyada esasa hiç girilmeden sonucu belirleyen teknik bir savunmadır; bu nedenle talep hazırlanırken en baştan hesaba katılmalıdır. Alacağın kaynağı, tarafların sıfatı ve olayın seyri her dosyada farklı süre rejimi doğurabileceğinden buradaki anlatım genel niteliktedir. Kendi alacağınızda süre hesabını bir hukukçuyla birlikte yapmanız güvenli olur.