Tazminat talepleri bakımından arabuluculuk artık yalnızca bir uzlaşma imkânı değil, birçok uyuşmazlık türünde dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir aşamadır. TBK kaynaklı taleplerin TKHK veya ticari ilişki kapsamına girdiği hâllerde, HMK usulüne göre açılacak davanın kaderi çoğu zaman arabuluculuk aşamasında hazırlanan belgelerle belirlenir. Bu rehber, arabuluculuğu bir formalite olmaktan çıkarıp dosyanın ilk delil katmanı hâline getirmeye odaklanır.
Başvurudan Önce Talebin Sınırını Çizmek
Arabuluculuk başvurusunda taraf ve talep, açılacak davadakiyle örtüşmelidir. Uygulamada dosyalar, arabuluculuğa götürülmeyen bir talep kaleminin sonradan davaya eklenmesi ya da yanlış tarafa karşı başvuru yapılması nedeniyle usulden sıkıntı yaşar. Bu nedenle başvuru öncesinde şu üç soru netleştirilmelidir: talep kime yöneltilecek, hangi kalemlerden oluşuyor, hangi olay tarihine dayanıyor.
Son Tutanağın İçeriği Neden Önemlidir
Anlaşmama hâlinde düzenlenen son tutanak, davanın giriş biletidir. Tutanakta tarafların kimliği, uyuşmazlığın konusu ve sonucun açıkça yer alması gerekir. Tarafın toplantıya katılmaması durumunda bunun tutanağa geçirilmesi, ileride yargılama giderleri bakımından sonuç doğurabilir. Anlaşma sağlanmışsa anlaşma belgesinin kapsamı dikkatle okunmalıdır; geniş yazılmış bir ibra ifadesi, henüz gündeme gelmemiş kalemleri de kapsayabilir.
Aynı Anda Yürütülecek Delil Çalışması
- Zarar kalemleri belge bazında ayrıştırılır: fatura, ödeme kaydı, onarım bedeli, gelir kaybı.
- Olayın oluşumuna ilişkin kayıtlar toplanır: yazışmalar, tutanaklar, görüntü kayıtları.
- Sözleşme ilişkisi varsa metnin imzalı nüshası ve ekleri temin edilir.
- Karşı tarafın sorumluluğunu gösteren ihtar ve yanıt yazıları sıralanır.
- Teknik inceleme gerekiyorsa uzman görüşü alma zamanı takvime bağlanır.
Gizlilik Kuralının Pratik Sonucu
Arabuluculuk sürecinde yapılan beyan ve öneriler, kural olarak sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle karşı tarafın oturumda kabul ettiği bir hususa güvenerek delil toplamayı bırakmak ciddi bir risktir. Uzlaşma ihtimali ne kadar yüksek görünürse görünsün, dava dosyası paralel biçimde hazırlanmalıdır. Uzlaşma kararı ise duygusal değil, tahsil edilebilirlik ve süre maliyeti hesabıyla verilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; uyuşmazlığın türüne göre arabuluculuğun zorunlu olup olmadığı değişir. Başvuru yapmadan önce somut olayınızın hangi rejime tabi olduğunu bir hukukçuyla teyit etmeniz uygun olur.